Felsefe hakkında her şey…

Düalizm, İkicilik Nedir?

Düalizm, İkicilik Nedir?

Düalizm nedir sorusunu şöyle yanıtlamak mümkündür: Herhangi bir alanda birbirlerine indirgenemeyen iki karşıt ilkenin varlığını ileri süren felsefi akıma düalizm denir. Düalizm; monizm ve plüralizm terimlerinin karşıtıdır.

Varlığın insan zihninden bağımsız olarak var olduğunu savunan bazı realist filozoflar onun hem madde hem de düşüncenin (tin, ide) ürünü olduğunu savunmuşlardır. Bu filozoflara felsefe tarihinde düalist (ikici) filozoflar adı verilir.

DÜALİZM NEDİR?

Türkçeye ikicilik olarak çevrilen ve “iki” anlamındaki Latince “duo” sözcüğünden türetilmiş olan düalizm, birbirine indirgemeyen iki farklı tözün var olduğunu savunan felsefi bir yaklaşımdır. Bu iki töz genel anlamda dişierkek, iyikötü, ruhbeden ya da aydınlıkkaranlık gibi kavram çiftleridir. Bu yönüyle düalizm; tüm varlıkların tek bir tözden kaynaklandığını ileri süren monizm ve ikiden fazla sayıda töz olduğu iddiasındaki plüralizm yaklaşımlarından ayrılır.

Düalizm, felsefe ve din biliminde başta olmak üzere, çeşitli öğretilerden bahsetmek ve bunları tanımlamak için geliştirilen yöntem olarak da adlandırılabilir. Bu öğretilerin tamamında genelde birbirine zıt olan iki temel etkenin bulunduğu fikri yer alır. Bu iki temel etken, özellikle de zıt güçler veya varlıklar olabilir.

Felsefi Açıdan Düalizm

Felsefi anlamda düalizm, yemel olarak gerçekliğin birbirinden bağımsız, biri diğerine indirgenemeyen iki temel tözden, ögeden ya da kategoriden oluştuğunu savunan felsefe akımıdır. Bu teori tek bir alana ya da konuya ilişkin değildir. Örneğin düalist teoriyi varlık konusuna uyguladığımızda açığa çıkan görüşe göre varlık, birbirine indirgenemez iki temel tözden veya kategoriren oluşur. Örneğin beden ve ruh, insanın varoluşunu oluşturmaktadır. Dikkat edelim ki burada her iki unsur da bir diğerine indirgenemez veya bu iki unsura tek bir açıklama getirilemez.

Rene Descartes, düalizm akımının en bilindik temsilcisidir.

Rene Descartes, düalizm akımının en bilindik temsilcisidir.

Felsefe alanında ilk düalist, Antik Çağ Yunan düşünürü Anaksagoras’tır. Anaksagoras, madde ile ruh’u kesin olarak birbirinden ayırmış ve sonsuza kadar da birbirlerinden ayrı kalacaklarını söylemiştir. Anaksagoras’ın nous adını verdiği bu ruh özdeksel yapıdadır ama yaratan olmak bakımından yaratılan’ın karşısında bulunmakla birbirine indirgenemeyen temelli bir ikilik meydana getirir.

Ayrıca Fransız düşünürü Descartes da evrendeki bütün gerçekleri, birbirlerine indirgenemeyen ruh ve özdek ikiliğinde toplar. Düalistlerin tümü düşüncecidir (idealisttir), çünkü özdeksel yapı’nın karşısında bir de ruhsal yapı olduğunu kabul ederler.

Felsefi düalizm, günümüze kadar sürüp gelmiş bulunmaktadır. Örneğin İngiliz gökbilimcisi James Jeans dalga fiziğini ruhsal ve parçacık fiziğini özdeksel olarak niteler ve birincisinin bilgileri, ikincisinin de nesneleri verdiğini savunur. İnsan düşüncesinin bu ikili tarihsel serüveni, sonunda, eytişimsel özdekçiliğin evrensel birliğine ulaşmıştır.

Dinsel Açıdan Düalizm

Düalizmin din felsefesine uygulanmış hâli iki Tanrı’yı esas alan yaklaşımdır. Buna göre birbirine indirgenemez iki Tanrı mevcuttur. Bu görüşe giden yol temelde kötülük probleminden ortaya çıkmaktadır. Kötülük problemi, tanımı gereği mutlak iyi olan Tanrı’nın bu dünyada somut olarak gözlemlenen kötülükleri neden ve nasıl yarattığı ve bunun da ötesinde bu kötülüklerin neden var olduğu konusuna odaklanan bir problemdir.

Düalist teorinin bu konudaki çözümü eş değer iki Tanrı’nın varlığı ve iyi ve kötü arasındaki bir mücadeleyi esas almaktadır. Bu bağlamda düalizm-politeizm ayrımı altında yer almaktadır; fakat kendisini iki Tanrı ile sınırlamaktadır.

İlgili konu: Kötülük problemi nedir?

İkicilik, temelde tanrılık yer (öte dünya) ile insanlık yer (Dünya) ayrımını ileri süren dinsel ikicilikten yansımıştır ve evrenin özdeksel birliğini yadsıyan bir görüştür. Dinsel alanda ikicilik çok daha eskidir, mallılar (güçlüler) ile malsızlar (güçsüzler) ikiliğine dayanan iyilik ve kötülük karşıtlığı üstünde üstünde yükselmektedir.

Sümerlerin yer ve gök tanrıları, eski Mısır’ın iyilikçi ve kötülükçü tanrıları; eski Çin’in, Hind’in, İran’ın karanlık ve aydınlık ilkeleri (Çin’de: Yin-Yang, Hind’te: Tamus-Satva, İran’da Ahura Mazda-Angra mainyu) hep bu karşıt ikiliklerin dile getirilmesidir.

Video Anlatım: Düalizm Nedir?

İLGİLİ KONULAR:

Derleyen: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf “Felsefeye Giriş” ve 3. Sınıf “Çağdaş Felsefe Tarihi” Dersi Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Açık Öğretim Felsefe Ders Kitabı

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

2005'ten beri çevrim içi felsefe yapıyoruz...