Bilgi Türleri Nelerdir?

Bilgi Türleri Nelerdir?
Bilgi Türleri Nelerdir?

Bilgi Türleri Nelerdir, konusuna değinmeden önce bilgi farklılıklarının nedenlerini incelemek gerekir. İnsan çok yönlü bir varlıktır. Bu durum insanın birbirinden farklı soyut ve somut varlıklarla ilişki kurmasını sağlar.

Dolayısıyla insan için tek bir bilgi türünden değil birçok bilgi türünden söz etmek gerekir. Bunu şöyle açıklamak mümkündür: İnsan, varlığı üzerinde düşünmek ve yaşamının amacını anlayabilmek için felsefe bilgisine; yaşadığı dünyayı ve toplumu anlayabilmek için bilimsel bilgiye; doğada var olan nesneleri araç gerece dönüştüre bilmek için teknik bilgiye; kendisindeki güzellik ve beğeni duygusunu geliştirebilmek için sanat bilgisine ve arınmak için dini bilgiye gereksinim duymuştur.

Bilgi taşıdığı özelliğe ve elde ediliş yöntemlerine göre farklı türlere ayrılmaktadır. Bunların her biri farklı bilgi türleridir. Bu bilgi türlerinin belki de tek ortak noktaları özne ile nesne arasında kurulan ilişki sonucu ortaya çıkmış olmalarıdır.

Bilgi Türleri Nelerdir?

Gündelik Bilgi

İnsanın günlük yaşamında kullandığı pratik bilgilerdir. Kişinin öznel algı ve yargılarına dayanır. Öznel genellemelerin sonucudur. Deneme – yanılma, bilinçsiz gözlem ve genellemelerin ürünüdür.

Dinsel Bilgi

Özne ve nesne arasındaki bağ, ilahi bir varlık tarafından belirlenen bir inanç sistemine dayanarak elde ediliyorsa bu tür bilgi dinsel bilgidir. Dinsel bilgi, belirli bir din temeli üzerine evreni, insanı ve toplumu açıklayan “değişmezlik” ve “kesinlik” nitelikleriyle örtüştürülen bilgi türüdür.

Teknik Bilgi

Alet ya da gereç yapma bilgisine teknik bilgi denir. Yunanlılara göre teknik (techne), doğada olmayan fakat insanın kendi aklı sayesinde doğadan aldığı malzemeyi kendi hayatını kolaylaştıracak alete çevirmesidir. O halde, teknik, teorik bir bilgi olmaktan çok bir şeyin pratik kullanıma dönüştürülme bilgisidir.

Sanatsal Bilgi

Beceri, yaratma ve üretim etkinliği olarak ortaya çıkar ve yarar amacından ziyade, güzellik duygusuna hizmet eder. “Sanat bilgisi, güzelliğin ortaya konulması sırasında çıkan bilgidir.” Sanatçı, nesneye yönelerek onda gördüğü bir şeyi elindeki malzemede ifade etmeye çalışır. Bu noktada Özne (sanatçı) – Nesne (sanat eseri) ilişkisi problemli bir hâl alabilir, çünkü sanatçının doğadaki nesneleri kullanmasına karşılık, doğada olmayan bir güzelliği eserinde açığa çıkarması durumunda sanat eserinin ifade / temsil olup olmadığı sorunsallaşır.

Bilimsel Bilgi

Nesnenin, yöntemli, sistemli, düzenli, tutarlı ve geçerli, kanıtlanabilir ve denetlenebilir bilgisine bilimsel bilgi denir. Kısacası, bilimsel bilgi, sistemli-pozitif bilgidir.

Bilimsel Bilgi: Formel Bilimler

Konusunu doğadan almayan, yani duyu deneyinden gelmeyen, bu karşılık duyular üstü ideal bir varlık alanını ele alan bilim dallarına formel bilimler denir. Matematik ve mantık bu tür bilimlerdir. Formel bilimlerin nesneleri zaman ve mekanda yer almazlar. Hem matematik hem de mantık tümdengelimsel çıkarımları kullanırlar.

Bilimsel Bilgi: Doğa Bilimleri

Algılanabilir dünyada varolan varlıkları konu edinen bilim dalları doğa bilimleridir. Olgusal, tümel, doğru(lanabilir) bilgi niteliğindedir. Olgu ya da olgular arası ilişkiyi neden-sonuç bağıntısı ilkesine göre açıklamaya çalışır. Doğa yasası, nedensellik ilkesi üzerine kuruludur ve bu ilke dolayımında bilinir. Çünkü, doğadaki varlıklar, bir düzen içinde varolurlar ve düzen yasanın göstergesidir.

Bilimsel Bilgi: İnsan Bilimleri

Konusu insan ve / veya toplum olan bilgi türünü üreten bilimlerdir. Bu tür bilgi, insanı ve / veya toplumu geçmişi, şimdisi veya geleceği bakımından ele alabileceği gibi bunların bileşkesi olarak da ele alabilir.

Felsefi Bilgi Nedir?

“BİLGİ TÜRLERİ” YAKLAŞIMININ AÇIĞA ÇIKARDIĞI PROBLEM: Farklı “türlerden” söz etmek olanaklıysa ve her biri ‘bilgi’ adını alıyorsa bunları ortaklaştıran bir nitelik olmalıdır. Bu değişmez nitelik nedir? Böylesi bir nitelik yoksa, farklı türler neden aynı sözcüğü kendileri için kullanmaktadır?

Kişinin bildiği nedir?

Üç tür şey: doğru olan, iyi olan, güzel olan

Modern dünyaya gelene kadar hiç kimse bilginin bu üç hedefinin parçalara ayrılmış, birbirinden ayrılabilir etkinlikler olduğunu düşünmemiş görünmektedir.

Ayrıca bilgi türleri hakkında genel bir bakış sağlayabilmesi açısından aşağıdaki tabloyu gözden geçirebilirsiniz. Bu tabloda bilgi türlerine göre bilgiye nasıl ulaşıldığı ve bilginin kişisel mi, genel mi bir hitabı olduğu konusunda açıklayıcı örnekler yer almaktadır.

Bilgi Türlerinin Özellikleri
Bilgi Türlerinin Özellikleri

Yukarıdaki tabloda bilgi türleri nelerdir sorusuna cevap bulabilirsiniz. Ayrıca özne ile nesne arasındaki bağ ve öznellik-nesnellik durumlarını da görebilirsiniz.

Ayrıca bakınız:

Bilgi Türleri Nelerdir?

Hazırlayan: Sosyolog Ömer Yıldırım

5 Comments

    • Merhaba.

      Bu metin çok eski tarihlidir. Sitedeki yazıların belli bir yayımlanma tarihi de yoktur. Kaynak olarak sayfanın bağlantısını ve erişim tarihini eklemeniz, bilimsel çalışmalarınız için yeterlidir.

  1. “İnsan çok yönlü bir varlıktır. Bu durum insanın birbirinden farklı soyut ve somut varlıklarla ilişki kurmasını sağlar. Dolayısıyla insan için tek bir bilgi türünden değil birçok bilgi türünden söz etmek gerekir.” Bu tekniğe ne diyorlar bilmiyorum ama insanın çok yönlü bir varlık olmasından dini arınma olarak kullanması sonucuna nasıl ulaşılmış? İsmi felsefe olan bir sitede bile bu algı yönetimi varsa kimi okuyacağız? kimi takip edeceğiz?

    • Merhaba.

      Ne dini arınmasından bahsediyorsunuz anlamadım. Bu metnin hiçbir yerinde dinsel arınma ve bitişiğinde de dinin herhangi bir şey olarak kullanılmasına dair hiçbir şey bulunmuyor. Siz ne okuduğunuzun ve neye yorum yaptığınızın farkında değilsiniz sanırım.

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*