Prosedürel Adalet Nedir?

felsefe Nedir

Prosedürel adalet, tartışma ve anlaşmazlıkları çözme sürecinde ortaya konan sürecin adil olup olmadığı ile ilgilenir. Bu nedenle prosedürel adalet çerçevesinde yapılan tartışmaların önemli bir kısmı hukuki ve idari süreçleri merkeze alır.

Aslına bakılırsa bu anlamıyla adalet sadece devlet katındaki süreçlerle ilgilenmez, sivil toplum içerisindeki, hatta gündelik hayatta kendi aramızdaki anlaşmazlıkları çözmek için ortaya koyduğumuz yol ve prosedürlerin adil olup olmadığının incelenmesi de bu bakış açısı üzerinden gerçekleştirilebilir.

Prosedürel adalet temel olarak karar verme süreçlerinin adil, makul ve şeffaf olması ile ilgilenir. Karar verme aşamalarında tüm tarafları dinlemiş olmak, yine tüm tarafların ve hatta üçüncü tarafların karar alma prosedürünün tüm aşamaları hakkında bilgi sahibi olmaları, bu süreçlere ulaşımlarının olması, süreci uygun bir şekilde etkileme kapasitelerinin bulunması ve süreçlerin tutarlı sonuçlar doğurması vesaire gibi konular bu bakış açısı uyarınca ele alınır.

Buna göre prosedürlerin ortaya konan kriterlere uygun olarak yerine getirilmesi, işlemin sonucunda dağıtımsal olarak adalet sağlanmasa bile, işlemi adil kılacaktır. Zira adalet sonuçlarla değil, süreçlerle ilgili bir meseledir.

Tahmin edilebileceği üzere, prosedürel adalet ağırlıklı olarak liberal yaklaşımın öne sürdüğü bir bakış açısıdır. Zira burada adalet aslında, piyasa düzleminde eşit bir şekilde etkileşime giren bireyler arasında ortaya çıkabilecek anlaşmazlıkların, önceden bilinebilir, açık, şeffaf ve keyfiyete maruz kalmayacak şekilde çözülmesi ile ilişkilidir. Sözleşme hürriyeti prosedürel adalet yaklaşımının temelinde yer alır, zira karşılıklı ve iradi olarak sözleşme içine giren taraflar açısından, anlaşmazlıkta doğacak yol ve yöntemler de sözleşmenin konusudur. Bu hem akılcı, hem verimli hem de adildir. Liberal hukuk düzeni anlayışı, tam da sivil toplumun özgür sözleşme taraflarını ve onların anlaşmazlıklarını esas aldığı ölçüde, prosedürel adalet anlayışını yansıtmaktadır.

Hazırlayan: Sosyolog Ömer Yıldırım

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*