Ütopyalar: İstenen ve İstenmeyen Ütopyalar

Ütopyalar: İstenen ve İstenmeyen Ütopyalar

Ütopya, hiçbir yerde var olmayan ve gelecekte var olabileceği düşünülen, devlet ve toplum tasarılarıdır. Ütopyalar, henüz uygulama alanı bulamamış toplumsal ve siyasal düzen şekilleridir. Geleceğe yönelik olan tasarımlardır. Gerçeklikle tam olarak bağdaşmaz. Ütopya tarzında yazılan eserler, insanlar için ideal olan anlayışları içerir. Önerilen sistemde insan değerlidir ve adalet hâkimdir. Bu eserlerin önemi, iyi bir yaşam düzeni kurulmasına düşünsel bir katkı sağlamasıdır. Ütopyalar iki türlüdür. Bunları yazımızın devamında paylaşıp açıklayacağız.

1) İstenilen Ütopyalar: Bunlar olması istenen düzen tasarımlarıdır. Daha çok, insanın refah ve mutluluğunu sağlamayı amaçlayan ideal düzen tasarımlarıdır. Platon’un “İdeal Devlet”i, Farabi’nin “Erdemli Şehir”i, Francis Bacon’ın “Yeni Atlantis”i, Thomas More’un “Ütopya”sı ve Campanella’nın “Güneş Ülkesi” istenilen ütopya örnekleridir.

– Platon’un “İdeal Devlet” ütopyası
– Farabi ve “Erdemli Şehir (El Medinetü’l Fazıla) Ütopyası
– Bacon’un “Yeni Atlantis” ütopyası
– Thomas More’un “Ütopya” ütopyası
– Campanella’nın “Güneş Ülkesi” ütopyası

2) İstenmeyen (Korku) Ütopyalar: Bilim ve teknolojinin hızlı gelişmesinin yarattığı endişe ve gelecekte devletlerin bloklaşarak despotik yönetimlere dönüşeceği korkusu bazı düşünürleri toplumu uyarmak amacıyla korkutucu nitelikte ütopya tasarlamaya yöneltmiştir. Bu ütopyalar gelecekte yaşanabilecek olumsuzluklara karşı bir uyarı niteliği taşır. Aldous Huxley’nin “Cesur Yeni Dünya”sı, George Orwell’in “1984”i istenmeyen ütopya örnekleridir.

– Huxley’in “Cesur Yeni Dünya” ütopyası
– Orwell’in “1984” ütopyası

Hazırlayan: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf “Felsefeye Giriş” ve 3. Sınıf “Çağdaş Felsefe Tarihi” Dersi Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Açık Öğretim Felsefe Ders Kitabı

1 Comment

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*