Paralelizm Nedir?

felsefe Nedir

(Alm. Parallelismus, Fr. Parallélisme, ing. Parallelism Koşutluk, Müvazat Muvazilik): Soyut anlamda iki şeyin, iki hattın, iki planın, iki meslek veya müessesenin paralel oluşudur. Doktrin olarak, iki veya daha çok olaylar serisinin karşılıklı olarak birbirlerine paralel olduğunu ileri süren görüştür. Bunların birisinde ortaya çıkan bütün değişiklikler paralel olarak aynı şiddet ve önemde ötekisinde de meydana gelir. Bunun iki şekli vardır:

1. Sebebe ait paralelizm: İki paralel seri arasında, sebeplilik ilişkisidir. Bu ister herhangi bir veri olarak, ister araştırmanın bir hipotezi olarak olsun, ilişkinin böyle olduğunu kabul eder.

2. Bütün sebeplilik münasebetlerini reddeden paralelizm: Buna kelimenin dar anlamıyla “Psiko-fızyolojik paralelizm” de denir. Buna göre her psişik olay, belirli bir fizik veya fizyolojik olaya karşılık gelir. Psişik olayın fizik olay, fizik olayın da psişik olay üzerine hiçbir tesiri olmadığını ileri sürer. Bu görüş Leibniz’in ezel, uyum anlayışıyla ilgilidir.

Paralelizm, zihinsel ve fiziksel olayların tanrı tarafından eşgüdümü sağlanan olaylar olduğunu savunan zihin felsefesi görüşüdür. Zihinsel bir olay olduğunda, mesela Ahmet odadan dışarı yürümeye karar verdiğinde, Ahmet’in bedeni odanın dışına yönelir. Bu, zihin ve beden arasındaki neden sonuç ilişkisinin yer almadığı bir olaydır. Zihinsel ve fiziksel olaylar tanrı tarafından mükemmel şekilde ayarlanmıştır. Leibniz’in “önceden hazırlanmış uyum” veya Nicholas Malebranche’in anlık tanrısal etkileşimini içeren okasyonalizm fikirleri paralelist düşünceler içerir.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*