Çağrışımcılık Nedir, Ne Demektir?

felsefe Nedir

Çağrışımcılık nedir sorusuna şu şekilde cevap vermek mümkündür: Çağrışımcılık, düşünceler arasındaki mantıksal bağlantıları ve usun işleyişini ansal otomatizme indirgeyen öğretidir. Çağrışımcılık ayrıca bütün bellek işlemlerini, aklın bütün ilkelerini hatta bellek hayatının hepsini, düşüncelerin çağrışımı ile açıklamak isteyen öğreti.

İngiliz düşünürleri Stuart Mill, David Hume, Herbert Spencer bilginin, tikellerin birbirlerini çağırarak tümelleşmesiyle meydana geldiğini ileri sürmüşlerdir.

Çağrışımcılık düşüncesi, Antik Çağ Yunan düşünürü Aristoteles‘le başlamıştır. Aristoteles, belleği incelerken çağrışımın bitişiklik, benzerlik, karşıtlık ilgileriyle gerçekleştiğini ileri sürmüştü. Çağrışım terimini ortaya atan isim ise İngiliz düşünürü John Locke‘tur. İngiliz maddeci filozofu Berkeley, gerçekte varolmayan düşüncelerden meydana gelmiş bir evren öğretisinde çağrışımcılıktan yararlanmaya çalışmıştır. Gerçekten de tüm bilgi olgusunu çağrışımla açıklamak immaterialism’e yol açmak demektir, her şey çağrışımlarla bilinçte olup bitiyorsa özdeği yadsımamak için hiçbir neden kalmaz.

DÜŞÜNCECİ ve MADDECİ ÇAĞRIŞIMCILIK NEDİR?

Düşünceci çağrışımcılık David Hume’un fenomenalizmiyle başlamıştır. Bu görgücü görüşe göre tüm bilgiler, deneyler sırasında ortaya çıkan düşünce çağrışımlarıyla oluşmuştur. Buna karşı özdekçi çağrışımcılık Thomas Hobbes‘un mekanik Özdekçiliğine dayanan David Hartley tarafından geliştirilmiştir, tüm ruhsal yaşam çağrışımlarla oluşmaktadır ve çağrışımlar beyin titreşimlerinden meydana gelmektedir.

Bütün bu yanlış sonuçlar, ister düşünceci ister özdekçi yönde olsun, metafizik anlayışın tek yanlı görüşünden doğar. Çağrışım ansal bir işlemdir, bu parçalı bilgiyi tek yanıyla ele alıp bütünleştirmek ve bilginin bütününe götürmek soyut ve yanlış sonuçlar verir.

Hazırlayan: Sosyolog Ömer Yıldırım

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*