Bazı Filozofların Ahlak Anlayışları

Felsefe Genel
Felsefe Genel

Konu Başlıkları

Bergson

  • Ona göre doğru bilginin ölçütü sezgidir.
  • İnsan neyin iyi neyin kötü olacağını ancak sezgi ile kavrayabilir.
  • İnsan, içinden gelen sezgiye uyarak hareket ederse (yoksula yardım edip etmeme gibi) iyi olanı, ahlaki olanı yapmış olur.

Devamı…

Mill

  • İyi ve kötünün ölçütü faydadır.
  • İyinin ölçütü olan mutluluk, yalnızca eylemde bulunanın değil, ilgili herkesin mutluluğudur.
  • Mill, çok sayıda insana en yüksek mutluluğu verebilmek ilkesini benimser.
  • Böylece evrensel ahlak yasasının varlığını kabul eden Mill, bunu mutluluk gibi öznel bir ilkeye dayandırmış olmaktadır.

Bentham

  • Yaşamda değerli olan şeyin haz olduğu görüşündedir.
  • Ona göre en yüce haz, olabildiğince çok sayıda insana en yüksek düzeyde fayda sağlayan hazdır.
  • Bu anlayışa göre insan yalnızca kendi hazzını ya da mutluluğunu değil, birlikte yaşadığı diğer insanların da yararını ve mutluluğunu düşünmelidir.
  • O halde tek başına insan için değil, herkes için faydalı olan, yasa olarak kabul edilmelidir.

Sokrates

  • İnsanın eylemlerini belirleyen bir takım temel normlar ve değerler vardır.
  • Bu değerlerin kaynağı insanda değildir.
  • İnsanın nasıl eylemde bulunacağına, bu değerler ışığında akıl karar vermelidir.

Platon

  • Bir eylemin iyi ya da kötü olmasını, “İyi ideası”na uygun olup olmamasına bağlıyor.
  • İnsanın en yüksek amacı, İyi ideası’na ulaşmaktır.

Aristoteles

  • Aristoteles’e göre insan, mutluluğa ulaşmak için aşırı uçlardan kaçınmalı, orta yolu seçmelidir.
  • Gözü kara ile korkaklık arasında orta yol olan cesareti, müsriflik ile cimrilik arasında orta yol olan cömertliği seçmelidir.

Spinoza

  • Spinoza’ya göre evren, “Makro Kozmos” ve “Mikro Kozmos” olarak ikiye ayrılmıştır.
  • Başlangıçta bir olan bu iki evren, insanın duygu ve tutkularının esiri olası yüzünden ayrışmıştır.
  • Neyin iyi, neyin kötü olduğu Makro Kozmosun doğasında belli ve gizlidir.
  • İnsan duygu ve tutkularının esiri olmaktan kurtularak “Makro Kozmos”un doğasına geri dönüp bu ilkelere sahip olmalıdır.

Kant

  • Kant’a göre ise ahlaki eylemin amacı mutluluk değil “ödev” olmalıdır.
  • Ödev, iyiyi istemedir. Bunun gerçekleşmesi ya da gerçekleşmemesi önemli değildir.
  • Ona göre bir eylem, “ödev” duygusundan dolayı gerçekleştirilmişse, ahlakidir.
  • Kant’a göre bir eylemin gerisindeki ilke, eylemin kendisinden ve sonucundan daha önemlidir.
  • “Öyle davran ki, eylemine ölçü aldığın ilke, tüm insanlar için genel bir yasa haline gelebilsin” ilkesi onun evrensel ahlak anlayışını ortaya koymaktadır.
  • İnsanlar, ahlak yasalarını tüm insanlar için geçerli olabilecek şekilde koydukları için evrensel ve mutlaktır.

Hazırlayan: Sosyolog Ömer Yıldırım

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın