Ampirizm (Empirizm, Deneycilik) Nedir, Ne Demektir?

Ampirizm (empirizm, deneycilik), bilgimizin kaynağında, yalnızca deneyin bulunduğunu söyleyen felsefe akımıdır.



Deneycilik akımına göre insanların aklında, doğuştan gelen hiçbir bilgi mevcut değildir. Başka bir deyişle, mantık ilkeleri ya da düşünmenin yasaları da denilen; özdeşlik, çelişmezlik, yeter neden, üçüncü halin olanaksızlığı ilkeleri; matematikteki kavramlar; Tanrı fikri vb. gibi bilgiler de dâhil olmak üzere, insanların aklında doğuştan hiçbir bilgi bulunmamaktadır. İnsan zihni, doğuştan boş bir levha (tabula rasa) gibidir. Yine ampirizme göre sahip olduğumuz tüm bilgilerimizi deney ve gözlemlerle, duyular aracılığı ile elde ederiz. Örneğin, bir çocuk, sobanın ya da ateşin sıcak olduğunu ve bunların kendisine zarar verebileceğini deney ve gözlem aracılığı ile bilebilir. Yani bilgiye ulaşmanın yolu, doğrudan doğruya o bilgi ile ilgili olan deneyimi yaşamaktır.



Empirizmin ilk ve en yalın biçimini İlk Çağ filozoflarından Epikür’de görmekteyiz. Epikür, “Mühür, bal mumuna nasıl tıpatıp kendi izini bırakırsa eşya da bizde belli izler bırakır.” sözüyle bilgilerin ilk kaynağının duyu olduğunu savunmuştur. Ona göre bizi yanıltan duyular değil, duyularla elde ettiğimiz içeriğe, akıl tarafından eklenen ve yüklenen yargılardır.

Empirizmin iki ünlü temsilcisi vardır: biri bu akımın kurucusu da sayılan John Locke’tur ve diğeri ise David Hume’dur. Şimdi, aşağıdaki içerikleri takip ederek, bu iki ünlü deneyci filozofun deneycilikle ilgili görüşlerine değineceğiz.

Lütfen bakınız: 

- John Locke ve deneycilik
- David Hume ve deneycilik

Derleyen:
Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf “Felsefeye Giriş” ve 3. Sınıf “Çağdaş Felsefe Tarihi” Dersi Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Açık Öğretim Felsefe Ders Kitabı