Deney Nedir, Ne Demektir?

Bilgi edinmek için yapılan uygulama.

İnsanın dış dünya üstündeki pratiğini dile getirir, eytişimsel felsefede toplumsal pratiğin toplamı olarak tanımlanır. Metafizikte dünyanın duyularla elde edilen yansısı’dır. İnsan düşüncesinden bağımsız olan nesnel gerçeklik, eş deyişle dış dünya, deneyin konusudur. Deney, düşünce düzeyinde tamamlanır. Deney, insansal bir işlemdir, insandan başka hiçbir hayvan deney yapamaz; demek ki deney, sadece kılgısal bir işlem değil, aynı zamanda düşünsel bir işlemdir. Klasik felsefe, deneyi, dış dünyanın pasif algılanışı olarak ele almıştı.

Oysa deney, insanın aktif bir faaliyetidir. Bu aktiflik yöntemsizse ona görgü, yöntemliyse ona deneyim denir. Örneğin doğada bir maddenin ısıyla genişlediğini gözlemlersek bu bir görgüdür, laboratuarda mâdenin ısıyla genişleyip genişlemediğini anlamak için onu biz ısıtırsak bu bir deneyimdir. Deney terimi genel anlamda gözlemi, içebakışı, duyular ve bilinç aracılığıyla elde edilen algıları dile getirir. Yunanca deneme anlamındaki peira sözcüğünden türetilen deney (Yu. Empeiria), Latinceye experientia deyimiyle çevrilmiştir. Latince türetimin kaynağı da Yunanca köktür.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*