Toplumsal Statü Nedir?

felsefe Nedir

Bireyin toplumdaki yerini, konumunu, mevkiini belirtmek için kullanılan bir kavramdır. Öğrenci, marangoz, milletvekili, yaşlı, genç, kadın gibi. Bu yeri belirleyen bizzat toplumun kendisidir.

Toplum, karmaşık sosyal ilişkiler üzerine kurulu olduğu için birey aynı anda birden fazla statüye sahip olabilir. Bir erkeğin baba, eş, amca, dayı, kuzen, kardeş, memur vb. statülere sahip olması gibi. Statüler bireylere birtakım haklar sağlar ve sorumluluklar yükler. Statü aynı zamanda kişilerin kategorilerini de belirlemektedir. Örneğin öğretmenlik statüsü eğitimi, avukatlık adaleti, öğretim üyeliği bilimi, polislik emniyeti çağrıştırır. Statüler iyi, önemli, işlevsel, kötü, düşük, yüksek, değerli, değersiz gibi nitelenmektedir. Bu nitelikler statülerin saygınlığının göstergesidir.

Konu Başlıkları

Toplumsal Statülerin Belirleyicileri

Bireylerin statülerinin dayandığı kaynaklar servet, soy, cinsiyet, yaş, gelir seviyesi, dinî inanç, eğitim düzeyi, bireysel yetenek, sahip olunan iş ve işin önemi, medeni durum vs. olabilir. Statülerin belirlenmesinde önemli bir etken olan bu özelliklerin bazılarında değişiklik yapmak oldukça güçtür, bazılarında ise imkânsızdır.

Toplumsal Statülerin Özellikleri

  • Bazı statüler doğuştan vardır, bazıları sonradan kazanılır.
  • Aynı anda birden çok statüye sahip olunabilir.
  • Bireylerin sahip oldukları statülerin sayısı zamanla artar.
  • Her statü kendisine özgü bazı kurallara bağlıdır.
  • Statüler arasında karşılıklı ilişki vardır.
  • Statüler toplumdan topluma değişebilir.

Toplumsal Statü Türleri

1. Verilmiş Statüler: Bireyin herhangi bir çabası olmadan doğuştan sahip olduğu, seçme şansının bulunmadığı statülerdir. Bireyin cinsiyeti, yaşı, ailesi, soyu, rengi, akrabalık ilişkileri vs. kendi elinde değildir. Yaşlı, genç, erkek, kadın, Laz, Çerkez veya Türk olmak gibi. Bu statüler bir emek sonucu elde edilmiş statüler değildirler. Doğuştan gelen statülerin hangisinin daha önemli olduğu toplumdan topluma, kültürden kültüre farklılık göstermektedir.

2. Kazanılmış Statüler: Bireyin çabası sonucu elde ettiği sonradan kazanılan statülerdir. Üniversite öğrenciliği, öğretmenlik, hekimlik, arkadaşlık vs. kazanılmış olan sosyal statülerdir. Özellikle gelişmiş ülkelerde doğuştan elde edilen statü giderek önemini kaybetmekte kazanılan statü daha önemli hâle gelmektedir. Bu statüler demokratik toplumlarda bireylerin yetenekleri, eğitimleri yoluyla kolay değişir.

Kişinin sahip olduğu statüler içerisinde toplumsal hayatta öne çıkan, baskın olan statüsüne anahtar statü denir. Anahtar statünün belirlenmesinde toplumun değerleri etkilidir. Ekonomik değerlerin ön planda olduğu toplumlarda bireylerin meslekleri genellikle anahtar statüdür. Çocuğu olan bir kadının anahtar statüsü anneliktir fakat bu kadın aynı zamanda başarılı bir iş kadını ise bu kez anahtar statüsü mesleği olacaktır. Anahtar statü, bireyin kendi hakkında dünyaya açtığı en geniş penceredir. Toplum bireyi daha ziyade o pencereden görür ve bireyin diğer statülerini anahtar statüsüne göre yorumlar.

Kaynak: MEB HAYAT BOYU ÖĞRENME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAYINLARI AÇIK ÖĞRETİM OKULLARI, Sosyoloji 1 kitabı.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*