Önerme Nedir, Ne Demektir?

felsefe Nedir

Önerme, en az iki terimden oluşan, içinde en az bir yargı ve bir doğruluk değeri taşıyan cümlelerdir. Her öneme bir cümledir; ama her cümle bir önerme değildir. Dilek, soru, emir ve ünlem cümleleri bir yargı bildirmedikleri ve “doğru” ya da “yanlış” olarak değerlendirilemeyecekleri için için önerme değildir.

Aşağıdaki cümlelerden her birisi birer önerme örneğidir. Çünkü bu ifadelerin tamamı birer yargı bildirir ve önermelerin kurallarına uyar:

  • “Ay, Dünya’nın uydusudur.” Bir önermedir ve doğruluk değeri, “doğru”dur.
  • “Filler; uçabilen, küçük, pembe bitkilerdir.” Bir önermedir ve doğruluk değeri, “yanlış”tır.
  • “Bir gün, 83 saattir.” > Bir önermedir ve doğruluk değeri, “yanlış”tır.

Aynı şekilde, aşağıdaki cümlelerden hiçbirisi bir önerme değildir. Çünkü bu ifadelerin hiçbirisi bir yargı bildirmez ve bir mantıksal değer ifade etmez:

  • “Ay, Dünya’nın uydusu mudur?” Bir önerme değildir; çünkü bir soru cümlesidir.
  • “Bütün filler küçültülüp birer pembe bitki yapılarak uçurulsun!” Bir önerme değildir; çünkü bir emir cümlesidir.
  • “Bir gün, keşke 83 saat olsaydı.” Bir önerme değildir; çünkü bir dilek cümlesidir.

Önermeler; bir özne, bir yüklem ve bir bağlaçtan oluşan, doğru ya da yanlış bir mantıksal değer taşıyan ve yargı bildiren dilsel birimlerdir.

“İnsanlar kardeştir.” önermesinde, “İnsanlar” ifadesi özne, yani terimdir. “Kardeş” ifadesi yüklem, yani terimin özelliği olandır. Ve son olarak, kardeş’e getirilen -tir eki ise önermenin bağlacı ya da bağıdır. Ayrıca önermeler en az bir yargı bildirir, bilgi verme görevi taşır ve anlamlı cümlelerden oluşurlar.

Hangi Cümleler Önerme Değildir?

Her önermede en az bir yargı bulunmalıdır ve her önerme, bir doğruluk değeri, yani doğru olma ya da yanlış olma özelliğini taşımalıdır. Bu bağlamda bu nitelikleri üzerinde barındırmayan dilek, emir, soru, ünlem cümleleri yargı bildirmedikleri için önerme olarak kabul edilmezler. Bu cümleler aynı zamanda doğru veya yanlış gibi değerler de alamayacakları için, önerme değillerdir.

“Gitmeden önce halamı da görsem.” cümlesi bir dilek içerdiği için önerme değildir. “Kaç kardeşsiniz?” cümlesi soru bildirdiği için önerme değildir. “Buraya gel!” cümlesinde bir emir bulunduğu için bu cümle bir önerme değildir. “Haydi canım sen de!” cümlesi bir ünlem cümlesi olduğundan, önerme vasfını taşımamaktadır.

Önerme konusunda daha detaylı bilgiler ve geniş içerikler için konu başlıklarını takip edebilirsiniz:

Konu Başlıkları

Hazırlayan: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Ömer YILDIRIM’ın Kişisel Ders Notları. Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 3. Sınıf “Klasik Mantık” ve “Modern Mantık” Dersleri Ders Notları (Ömer YILDIRIM)

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*