|
Septisizm Nedir?
Her tür bilgi savını şüpheyle karşılayan ve bunların temellerini
etkilerini ve kesinliklerini irdeleyen tutum. Şüphecilik felsefe tarihi
boyunca yerleşik kanılar ve inançları sarsmış felsefe, bilim ve
özellikle dinde birçok anlayışın değişmesine ortam hazırlamıştır.
Antikçağda Thales'ten beri ortaya atılan felsefesel açıklamalarının
çokluğu doğal olarak eleştiriyi ve şüpheyi gerektirmiştir. Antikçağ
Yunan, bilgiciliğinin kurucusu Protagoras tarihsel süreçte ilk
şüphelenen düşünürdür.
Protagoras: "Her şeyin ölçüsü insandır. Her şey bana nasıl görünürse
benim için öyledir. Üşüyen için rüzgar soğuk, üşümeyen için soğuk
değildir. Her şey için birbirine tümüyle karşıt iki söz söylenebilir."
der.
Demek ki herkes için gerekli kesin ve mutlak bir bilgi edinmek
sonsuzdur. Protagoras'ın şüpheciliği göreli şüpheciliktir. Şüphecilik
Elis'li Pyrrhon'la birlikte okullaşır. Bilgi sorununu sistematik olarak
ilk inceleyen şüpheci Pyrrhon'dur.
Descartes'de bir şüphecidir. Onun şüpheciliğine yöntemli şüphe denir.
Descartes, şüpheciliği kesin bilgiyi buluncaya kadar tüm bilgileri
gözden geçirme anlamında bir yöntem olarak kullanmıştır. Pyrrhon, Platon
ve Aristoteles okulları arasında bir karşıtlığı sezmiştir ve bu
karşıtlığı daha sonra Stoa ve Epikuras okullarında derinleşmesini
izlemiştir. Bu gözlemleri Pyrrhon'a felsefe öğretilerine karşı
güvensizliği ve bundan ötürü de şüpheyi aşılamıştır. Pyrrhon'un
şüpheciliği bu temel maddede açıklanabilir.
1) Nesnelerin gerçek yasası kavranılmaz.
2) Öyleyse nesneler karşı tutumuz yargıdan kaçınma olmalıdır
3) Ancak bu tutumlardır ki ruhsal dinginlik'e ulaşabilir.
Pyrrhoncular için gerçek mutluluk budur.
|
