|
Entüisyonizm Nedir?
Bu düşünüşün en önde gelen
temsilcisi Fransız düşünür Henry Bergson'dur (1859-1941).
Bergson'a göre
yaşam, sürekli değişim gösteren bir süreçtir. Zaman da yaşamla birlikte
değişim gösterir. Yaşamın bu değişimi yaratıcı bir atılımdır. Yaratıcı
atılım (Hayat hamlesi), bütün canlı varlıklardaki iç kuvvettir. Bu
kuvvet, yaratıcılık özelliğiyle sürekli yeni türler ve yeni cinsler
meydana getirir. Yaratıcı atılım, her canlıya sıçramalı hayat veren
tanrısal güçtür. Tanrı, bitip tükenmeyen bir hayattır, sonsuz eylem ve
özgürlüktür.
Zekâ, sürekli yaşam değişimini kavrayamaz. Zekâ, duruk ve eylemsiz
maddeyi kavrayıp bilebilir. Sezgi, kavradığı madde bilgisinden ve
pozitif bilimlerin sağladığı bilgiden farklı bir bilgidir. İnsan böyle
bir bilgiye, varlığın iç gelişimini, iç dinamiğini sağlayarak
ulaşabilir.
Bergson'un sezgici görüşü, Ortaçağ'da İslam düşünürü Gazali tarafından
da benzer biçimde dile getirilmiştir. Gazali'ye göre insan, "Kalp Gözü"
ile her şeyi bilebilir. Bu ise ancak içsel temizlenme ve arınmayla
mümkün olabilir.
|