|
Kitle İletişim Araçları:
İnternet ve Yeni Medya Nedir?
Geleneksel medyanın dışında, CD, VCD, DVD, Interaktif CD, GSM-WAP-GPRS,
Internet gibi tümüyle dijital teknolojiyle üretilen ve içeriği üretenle
tüketen arasında yeni bir ilişki tanımlayan medyaya yeni medya diyoruz.
Bilgisayar oyunlarından dev veri tabanlarına, sanal mağazalara kadar
yeni bir kültürel alan yaratan bu medya türlerinden, tümünün tipik
özelliklerini kapsayan interneti ele alacağız.
ENIAC adındaki ilk bilgisayarın askeri amaçlarla 1946 yılında
geliştirilmesiyle dijital çağ başlamış oldu. Bilgisayarların yine askeri
amaçlar ile kendi aralarında iletişmelerini sağlamak için 1960'larda
geliştirilen iletişim protokolü ARPANET adlı askeri proje ağının
doğmasına neden oldu. Bunun ardında standartlaşan TCP/IP protokolü
verilerin paketler halinde güvenli ve hızlı olarak ağlar üzerinden
iletilmesini sağladı ve Arpanet'e üniversitelerin de katılımıyla
internet ortaya çıktı. Ağa bağlı her bilgisayarın numarası (IP number)
üzerine dayanan adresleme sistemi, DNS (Domain Name System) ile
insanların kolaylıkla kullanabileceği adresleme sistemine dönüştürüldü
ve .com, .edu, .net gibi domain adları saptandı. Web en yaygın internet
hizmeti olarak hızla gelişirken e-posta, irc (Chat), ftp gibi diğer
hizmetler de gündeme geldi. 1990'ların sonuna gelindiğinde “ağların ağı”
tanımlamasına uygun devasa bir ağ iletişim ve bu ağ üzerinde yeni bir
kültürel ortam ortaya çıktı. Türkiye ilk kez ODTÜ- TÜBİTAK işbiriği ile
1993 yılında ABD üzerinden internete erişti. Bugün kamusal omurgayı
TTNET adıyla Türk Telekom işletiyor. Ayrıca akademik kuruluşların
bağlantısı için ULAKNET de ayrı bir omurga kurmuş durumdadır.
Internet bir yandan “sansürsüz” enformasyon erişimi ile iletişimi
demokratikleştirirken bir yandan da var olan eşitsizlikleri
sürdürmektedir. Dijital uçurum (digital divide) diye de adlandırılan
internet kullanımındaki ülkelerarası ve ülke içi eşitsizlik, ekonomik
eşitsizliklerin bir devamı olarak aynen sürmektedir. Ayrıca internet
üzerinde yayınlanan içeriğin büyük bölümü mevcut (egemen) medyada
dağıtılan içeriğin aynısıdır ve çoğunlukla İngilizcedir. Bu durum
masaüstü sömürgecilik kavramını gündeme getirmiş ve internetin ve
eşitlikçi bir alternatif medya olma potansiyeli tartışılmaya
başlanmıştır. Öte yandan bu medyaya ilişkin yasal düzenleme tüm
ülkelerde girişimleri denetim-özgürlük ikilemine yeni boyutlar
katmıştır. Son olarak internetin bir izleme-denetleme aracı olarak da
kullanılabilir olması, gözetim toplumu, büyük hapisane ve big brother
gibi kavramları yeniden günden taşımaktadır.
|
