|
Karl Heinrich
Marx (Marks)'a Yönelik Eleştiriler
Karl Marx ve Marksizm konusundaki eleştiriler çoğunlukla Sovyetler
Birliği pratiği üzerinde yoğunlaşır. Marx'ın kapitalizm ve ekonomik
analizi için yapılan eleştiri oranı komünizm ve Sovyetler Birliği
konusunda yapılan eleştiri oranının oldukça altındadır. Marx'ın ortaya
koyduğu artı değer, değişim değeri ve sermaye tanımları iktisatta doğru
kabul edilir.
Kapitalizm savunucularının birçoğu refahın üretimi ve dağıtımının
sosyalizm ya da komünizmden daha etkili ve adil olduğunu savunur. Marx
ve Engels'in belirttiği zengin ve fakir arasındaki uçurumun sadece vahşi
kapitalizm dönemine ait geçici bir sorun olduğu belirtirken, insan
doğasının kişisel çıkara ve sermaye biriktirmesine daha yakın olduğunu
kapitalizm dışında bir ekonomik sistemin bu duruma uygun olmadığını
söyler. Avusturya Okulu iktisatçıları da Marx'ın emek değer kuramını
eleştirir. Ayrıca Sovyetler Birliği'nin çöküşü, Berlin Duvarı'nın
yıkılışı Marksizmin popülaritesini ve dünya çapındaki marksist
görüşlerin etkisini azaltmıştır.
Friedrich Hayek Serfliğe Giden Yol kitabında sosyalist bir ekonomide
iletişim problemlerinin oluşacağını, Leninist dönemde de bunların
olduğunu ve bu problemlerin üretim sürecinde bir tıkanmaya yol açacağını
söyler. Hayek'in takipçileri de Leninist dönemde veya Britanya'da
1939'dan 1951'e kadar olan savaş demokrasisi döneminde oluşan kıtlıklara
dikkat çeker ve bunun adaletsizlik yarattığını ekler.
Bazı eleştiriler de tarihsel materyalizm kavramı konusunda toplanır.
Yazılı tarihteki olayların ve sınıfların üretim biçimlerinden
kaynaklandığını söyleyen bu görüşü eleştirenler "Üretim biçimi nereden
gelir?" biçiminde bir soru yöneltir.
Murray Rothbard şöyle der:
"Marx hiçbir zaman bu soruya bir yanıt vermeye çalışmamıştır, aslında
veremezdi de çünkü teknolojik değişimleri ya da teknoloji devletini bir
insana, bireye atfederse bütün sistemi çöker. Böyle bir durumda insanlık
bilinci ya da birey bilinci üretim biçimini belirleyen faktör olur ve
başka bir yol da mümkün değildir."
Ancak Marx "Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı" da şöyle
der:
"Varlıklarının toplumsal üretiminde, insanlar, aralarında, zorunlu,
kendi iradelerine bağlı olmayan belirli ilişkiler kurarlar; bu üretim
ilişkileri, onların maddi üretici güçlerinin belirli bir gelişme
derecesine tekabül eder."
Marx burada bu üretim biçimlerinin insanın "kendi iradelerine bağlı
olmayan" bir biçimde geliştiğini söyler ve bu gelişmenin sosyal doğasını
açıklar.
|
