|
Paul Gerhard Natorp
Kimdir?
Paul Natorp, 1854-1924 yılları arasında yaşamış olan ünlü bir Alman
filozofudur.
Çalışmaları Üzerine
Natorp, 1885'Ten itibaren Marburg'da profesör olarak çalışmış ve Yeni
Kantçı felsefe ekolünün önemli savunucularından olan Magburg Okulu'nun
en önemli isimlerinden birisi olmuştur. "Die Philosophie, ihr
Problem und ihre Probleme, (1911)" (Felsefe, Problemi ve
Problemleri) adlı yapıtı, Kant'a, Yeni Kantçılığa ve hocası Cohen'in
öğretisine iyi bir giriş kitabı sayılmaktadır.
En ünlü yapıtı "Platos Ideenlehre, (1903)" (Platon'un
İdealar Öğretisi) isimli kitabıdır. Paul Natorp bu kitabında Kant'ın
kategoriler öğretisini Platon'un idealar öğretisiyle karşılaştırmış ve
hatta Kant'ı Platoncu açıdan yorumlamaya çalışmıştır.
Felsefe tarihi alanındaki çalışmaları, açık bir dille kaleme alınmış
olmaları nedeniyle akademik çevre dışında da etkili olmuştur. Pedagog
olarak Pestalozzi üstüne çalışmaları da vardır.
Sosyolojik Düşüncesi
Natorp, "Birey olarak insan"ın karşısına "sosyal insan"ı koymuştur. Ona
göre insanlık durumu içinde somut olan birey değil, topluluk ve
toplumdur. Gerçi birey tamamen toplumun ve topluluğun belirlenimi
altında değildir; bununla birlikte, bireyin topluluk ve toplumdan
bağımsız bir var oluşu ve tanımı da yoktur. Bu yüzden her türlü bireyci
öğreti, eksik bir öğretidir.
Metodu ve Bilim Görüşü
Natorp'a göre yaşamaya bilimsel yolla nüfuz edilemez. Yaşamanın
bütünlüğüne ve anlamına yine ancak yaşamanın içinden varılabilir.
Dolayısıyla bir genel mantık doğa bilimlerinin mantığı değil, kapsayıcı
bir felsefi sistematik olmalıdır. Natorp bu görüşlerini "Philosophische
Systematik, 1958" (Felsefi Sistematik) adlı yapıtında
geliştirir.
O da hocası Cohen gibi Almanlık ile Yahudilik arasında bir bağ kurar ve
sonradan "sosyal idealizm" ve "idealist sosyalizm" olarak adlandırılan
yeni bir sosyalizm görüşü geliştirir. Natorp, Yeni Kantçı okullar içinde
kendisinden sonra gelen sosyalist eğilimli filozofları etkilemiştir.
Ayrıca öğrencisi Martin Heidegger ve teolog Friedrich Gogarten de onun
görüşlerinden etkilenmişlerdir.
KAYNAK
Kant ve Yeni Kantçılık; Doğan Özlem; Cogito; Sayı: 41-42 2005; Yapı
Kredi Yayınları
|
