Kültür ve Medeniyet İlişkisi

Kültür, bir toplumun yaşamını kolaylılaştıracak olan bilgi birikimi, yaşam biçimi, davranış özeliklerini; medeniyet ise biraz daha cisimleşmiş, somutlaşmış kültür ürünlerini temsil eder. Diğer bir yaklaşımla medeniyet, bir anlamda maddi kültürdür. Ayrıca toplumların, hedeflerine ulaşmak için birer araç olarak kullandıkları görece evrensel sosyal, hukuki ve ticari kurallar da medeniyetin bir parçası sayılabilir.



Türkiye’de de sosyolojinin öncü isimlerinden Ziya Gökalp kültür ve medeniyet arasında bir ayrım yaparak kültürü tanımlamıştır. Ona göre kültür “(hars) halkın ananelerinden, eğilimlerinden, örflerinden, sözlü ve yazı lı edebiyatından, estetik ve iktisadi ürünlerinden oluşur.” Mümtaz Turhan’a göre de kültür, “bir cemiyetin sahip olduğu maddi ve manevi öğelerden oluşan bir bütündür” (Akt, Bostancı, 2003:111).

Kültür ile medeniyet arasında temel bir fark söz konusudur. Kültür, toplumları farklılaştıran bir özellik taşıması bakımından millî bir içeriğe sahiptir. Buna karşılık medeniyet, bütün toplumların katkıda bulunduğu ve sahiplendiği, uluslararası bir değer kazanmış evrensel kültür içeriklerinin bütünüdür.

Jencks’in (1993:9), kültürün “medeniyet” anlamındaki kullanımına da dikkat çektiğini belirtmeliyiz. Özellikle Alman entelektüel geleneğinde kültür ve medeniyet kavramları arasında bir ayrım yapılırken günümüzde kültür, medeniyeti de içerecek şekilde kullanılmaktadır.

Derleyen: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf "Felsefeye Giriş" ve "Sosyolojiye Giriş" Dersleri Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Diğer Ders Notları (Ömer YILDIRIM), MEB Sosyoloji Ders Kitabı, Açıköğretim Ders Kitabı