|
Niccolo Machiavelli (Makyavel) ve Prens Kitabı
Principe (Prens), Floransalı yazar Niccolo Machiavelli tarafından
yazılmış politika hakkında bilimsel bir incelemedir. Asıl adı "De
Principatibus" (Prenslikler Hakkında) olup 1513 yılında yazılmasına
rağmen 1532'ye kadar, yani Machiavelli'nin ölümünden 5 yıl sonrasına
kadar basılamamıştır. Yaşadığı süre boyunca yayımlanmamasına rağmen
Machiavelli'in en bilinen eseri sayılır ve daha sonra ortaya atılan "Makyavelist
düşünce" teriminin temelini oluşturur.
Prens'in Özeti
Prens'te anlatılan görüşler okuyana uç noktalarda gelebilir, fakat
eserin Floransa'da süren kargaşa sırasında yazılmasından dolayı Makyavel
ancak mutlak güç sahibi kararlı bir yöneticinin bütün sorunları
aşabileceğini düşünür.
Prens'te dile getirilen görüşler genellikle bir hükümdarın saltanatını
ayakta nasıl tutabileceği ve hükümdarlığını nasıl daha da
güçlendirebileceği üzerinedir. Makyavel'e göre ahlaki ilkeler her özel
durumun ihtiyaçlarına tamamen teslim olmalıdır. Bu yüzden, Prens gücünü
koruyabilmek için gerekirse her şeyi yapmaktan çekinmemelidir. Makyavel,
bir hükümdarın asıl gücünü sevilmekten çok korkutmaktan alması
gerektiğini söylerken gene de kendinden nefret ettirmemesini öğütler.
Prens açılış bölümünde, çeşitli prenslikleri (yeni kurulmuş ya da
babadan oğula geçmiş) yönetmeyi sağlayacak etkin yöntemleri anlatır.
Floransa aristokrasisinden olan Makyavel bir devleti ele geçirmenin,
yönetmenin ve korumanın en iyi yollarını okuyucuya anlatır. Bu bakımdan
yöntemler savaşı ve acımasızlığı telkin eder.
Daha sonra, Cesare Borgia'nın ilham kaynağı olduğu ideal prensin sahip
olması gereken özellikleri anlatır. Günümüzde yazılan modern liderlik
metinlerinin birçoğu bu bölüme gönderme yapmaktadır.
Etkili bir politik
liderin özellikleri şöyle sıralanabilir:
-
Büyük liderleri kendine örnek almaya istekli olmak. Özellikle Antik
Roma'dan.
-
Hükümetin halkın yaşam kalitesini yükseltmek için ne kadar gerekli
olduğunu göstermek. Örnek olarak: Herhangi bir birey veya kurum
üzerindeki kontrollü baskıyı geçici olarak gevşetmenin neticesinde
oluşacak kaos ortamının etkilerini göstermek.
-
Savaş sanatına hakim olmak.
-
Var olan acımasızlığın ve ahlaksızlığın gücü ve dengeyi koruyabilmek
için gerekli olabileceğini anlamak.
-
Kaba ve ahlaksız sanılmamak için dindar görünmeye çalışmak. Makyavel,
İspanya kralı Ferdinand'ın İtalya'ya dini bahane ederek saldırmasını
över.
-
Gerektiği yerde öğüt ve tavsiye dinleyecek kadar erdemli olmak.
-
Makyavel'in etik ve politika arasında kurulacak bağlantıya fazla aldırış
etmediği görünür, bu da çağdaşlarından tepki toplar. Prens merhametli,
güvenilir, karşısındakini anlayan, dürüst ve güvenilir görünmeye
çalışmalıdır. Fakat aslında Prens'in kudreti onun gerçekten merhametli
olmasına çok az izin vermelidir.
Son bölümler İtalya'nın o zamanki durumuyla ilgili duyulan endişeleri
dile getirir (İtalya'nın barbarlardan kurtarılması için teşvik edilmesi
gibi..)
Prens Kitabının Girişi ve İçindekiler Bölümü
Prens'in politika hakkında yazılmış en etkileyici kitap olduğu kabul
edilir. Beş yüz yıl öncesinde yaptığı insanlığın halleriyle ilgili
gözlemleri bugün için de geçerli sayılabilir. Bu kitabı güç kazanması ve
bu gücü tutması için Medici Ailesi'ne yazmıştır. Günümüzde "Prens"
kelimesi insanları tarafından sevilen görkemli bir adam çağrışımı yapsa
da, Makyavel'in prensleri bu anlamda romantik değillerdir ve gücünü
korumak için sürekli savaşan kişilerdir. Prens'te anlatılan yöntemlerin
birçoğu zamanında olduğu gibi günümüzde de uygulandığı görünmektedir.
Prenslikler ve Krallıklar
En başta, Makyavel var olan bütün devletlerin ve idarelerin ya Prenslik
ya da Cumhuriyetle yönetildiğini söyler. Prens'te sadece Prenslik
konusuyla ilgilenmiş, Cumhuriyet kısmını diğer eserlerinden birinde (Discourses)
incelemiştir. Prensliklerin ilk türünün halihazırda var olan ve babadan
oğula geçen, ikinci türünün de yeni kurulmuş ya da geniş bir büyüme
göstererek Karma halini almış olanlar olduğunu söyler.
Babadan Oğula Geçen Prenslikler
Prenslik, hükümdarının prens olduğu servet ya da güçle elde edilen bir
devlettir. Bütün prenslik türleri içinde uzun yıllar babadan oğula geçen
prenslikler, geçmişte kazanılan bir aile başarısı taşıdığından yönetmesi
en kolay olanıdır. Kalıtsal prensliklerde insanlar kendiliğinden prense
bağlı olacaklardır, çünkü o geçmişten gelen bir soyu temsil etmektedir
ve insanlar onun soyadına alışmıştır, bu yüzden halk ona doğal bir
eğilim gösterecektir. Eğer dışardan bir güç tehdit ederse, güç kolayca
toparlanabilir çünkü insanların yöneten aileyle ortak bir geçmişi
vardır.
Sevilmek mi Daha İyidir, Yoksa Korkulmak mı?
Yazarın kitabındaki düşüncesi "Korkulan" ama nefret edilmeyen bir
hükümdar olmaktır.Detaylı bir şekilde tarihsel örneklerle açıklamalara
yer verdiği konu,kesinlikle üzerinde vakit ayırılması gerekli bir konu
başlığıdır.
"..Ve insanlar kendisini sevdiren birinden çok,kendisinden korkulan
birine zarar vermeyi pek göze alamazlar..."
Prens'in Şöhreti
Prens dünyaya yön veren bir kitaptır. İtalyan yöneticilerden sonra diğer
Avrupa ülkelerine de bir düşünce akımı yaymıştır ve hala önemli devlet
eleştirilerinin arasına girmektedir.
|
