|
Toplumsal Tabakalaşma: Mülk Sistemi Nedir, Ne Demektir?
Mülkler, Avrupa feodalizminin bir parçasıdır; ancak bundan başka birçok
geleneksel uygarlıkta da bulunmaktadır.
Feodal mülkler, birbirine karşı bir bölümünün yasalarla belirlendiği
farklı hak ve yükümlülükleri olan tabakalardan oluşan bir sistemdir.
Avrupa'da en yüksek mülk, aristokrasi ve soylu toprak beyliğinden
oluşmaktaydı. Daha düşük bir statüye sahip olan; ancak belirli
nitelikteki çeşitli ayrıcalıkları olan din adamlığı, bir başka mülkü
oluşturmaktaydı. "Üçüncü mülk" olarak adlandırılır olanlar
da "ortakçılar"dır. Bunlar; serfler, özgür köylüler,
tüccarlar ve zanaatkarlardan oluşmaktadır.
Mülk sahipleri, kasttakinin aksine bir dereceye kadar evliliklere ve
bireysel akışkanlığa izin vermektedir. Mesela tüccarlar ünvan satın alıp
statülerini yükseltebilmekte; ya da kral, herhangi bir "ortakçı"ya
hizmetleri karşılığında şövalyelik gibi ünvanlar verebilmektedir. Yani
mülk sisteminde, sınıflar arası geçirgenlik çok rahat olmasa da
mevcuttur.
Mülkler geçmişte, doğuştan gelen soyluluğa dayanan bir geleneksel
aristokrasinin bulunduğu yerlerde ortaya çıkmışlardır. Orta çağ
Avrupa'sı gibi feodal sistemlerde, mülkler yerel malikane topluluğuyla
sıkı sıkıya bağlantılıdır. Bunlar ulusal değil, yerel bir tabakalaşma
sistemi oluşturmaktadır.
Derleyen: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Sosyoloji, Anthony Giddens; s. 258
|
