|
Arnold Joseph Toynbee
Kimdir? (1889-1975)
Arnold Joseph Toynbee (14 Nisan 1889 Londra,İngiltere – 22 Ekim 1975)
İngiliz tarihçi. Tarihin konusunun kültürler olduğunu söyleyen,
kültürlerin ise dinamik yapılar olup, özelliklerini yaratıcı kişilerden
aldığı, dolayısıyla tarihin kültürler hakkında olumlu ya da olumsuz
değerlendirmelerde bulunmak yerine, kültürleri anlamaya çalışması
gerektiği düşüncesiyle seçkinleşen tarih felsefecisidir.
Hayatı
14 Nisan 1889'da Londra’da dünyaya geldi. Winchester, Balliol Koleji ve
daha sonraları öğretim kadrosu içinde yer alacağı Oxford'da eğitim
gördü. Birinci Dünya Savaşı çıktığında ülkesinin edebiyatçılarından
birçoğu gibi o da savaş bakanlığına bağlı propaganda bürosunda
çalıştırıldı. Bu esnada birçok propaganda eserine imzasını attı.
Bunların arasında o zamanlar İngiliz imparatorluğu ile harp halinde
bulunan Türkiye’yi ilgilendiren kitaplar da bulunmaktaydı.
Daha sonraları, Londra Üniversitesindeki Bizans ve Modern Yunan Dili,
Edebiyatı ve Tarihi üzerine Koraís kürsüsünün kurucu profesörü olarak
göreve başladı. 1921 yılında, mevcut görevinden izin alarak "Manchester
Guardian" adına Anadolu'daki Türk-Yunan savaşını yerinde izledi ve Yunan
birliklerinin giriştiği vahşet hareketlerini bu gazetenin okurlarına
aktardı. Dönüşünde, Türkiye’de ve Yunanistan’da Batı Meselesi adlı
eserini kaleme aldı. Bu kitap Mustafa Kemal önderliğindeki Milli Türk
Ordusunun Yunan kuvvetlerini bozguna uğratmalarının hemen öncesinde,
1922 yılının yazında yayınlandı. Toynbee’nin bu yazıları ve Türklerin
davasına karşı giderek artan sempatisi Koraís kürsüsünün finansmanına
katkıda bulunan Yunan hükümetinin ve destekçilerinin tepkisini çekti.
baskı ve suçlamalardan bunalan Toynbee 1924 yılında kürsüden ayrıldı.
Daha sonra, Kraliyet Uluslararası İlişkiler Enstitüsünde 1955 yılında
emekli oluncaya dek çalışacak ve önemli eserlerini bu kurumda kaleme
aldı.
22 Ekim 1975'te hayatını kaybetti.
Eserlerinin Özellikleri
Toynbee, tarihçinin insan türünün birtakım temel bölümlerinin
yaşamlarını ele aldığı, toplum denen söz konusu varlıkları seçip
incelediğini dile getiren Toynbee, tarih araştırmacısının toplumlar
arasındaki ilişkileri yalnızca belli kavram ve kategoriler altında
incelediğini savunur.
Kendisi bilhassa Yunan ve Doğu Medeniyetleri üzerine önde gelen
tarihçilerden biri olup eserlerinde ehliyetli bir bilim adamı tarafından
yapılan yüksek kaliteli yorumların ağırlığı hissedilir. Ufkunun
genişliği ve anlatım gücü, dünya tarihini 26 medeniyete bölerek,
yükseliş ve çöküşlerini "tehlikelerle yüz yüze gelme ve bunlara cevap
verme" dönemlerine göre analiz ettiği, en önemli eseri olan, on iki
ciltlik A Study of History - Tarih bilinci isimli eserinde de
görülmektedir.
|
