|
Roscelinus
Kimdir?
Roscelinus, 1050-1120 yılları arasında
yaşamış Ortaçağ filozofu. Abelardus'un da hocası olan Roscelinus,
tümeller konusunda aşırı bir adcılığı benimsemiştir. Eserleri günümüze
ulaşmamış olan Roscelinus, kutsal üçlemenin unsurlarını birleştirmeye
çalışma çabasıyla da tanınır.
1050-1125 yılları arasında Fransa’da yaşamıştır. Başlatmış olduğu
tümeller tartışması, ortaçağın geri kalan bölümünün ana tartışma konusu
olmuş ve ortaçağın çözülmesinin belki de en önemli nedeni olmuştur.
Roscelinus tümeller tartışmasında, adcı (nominalist) bir tutum
sergilemiştir. Adcılığa göre; tümel kavramların gerçeklikleri, başlı
başına var oluşları yoktur. Tümel kavramlar, insanların benzer nesneler
için düşünmüş olduğu kavramlardır. Eş deyişle nesnelerin ortak, benzer
yönlerine insanların takmış olduğu adlardır.
Gerçek olan ancak tek tek nesnelerdir, tümel kavramlar değildir. Eğer
yalnız nesneler gerçek ise kilise kavramdan başka bir şey değildir ve
yalnız onun içinde bulunan bireyler gerçektir. Ya da ilk günah bir addan
(sözcükten) ibarettir ve gerçek olan yalnız bireysel günahtır. Ya da
Tanrı’da gerçek olan Baba, Oğul, Kutsal Ruh’tur ve kilisenin söylediği
bunların üçünün birleşmesiyle oluşan ‘Tanrı düşüncesi’ gerçek değildir,
sadece bir addır.
Roscelinus’un bunları söylediği sıralar, kilisenin en güçlü olduğu
dönemdi. Soissons Meclisi O’nu çağırdı, sözünü geri almasını istedi.
1092’de Roscelinus sözünü geri aldı. Adcılık lanetledi. Ama insanın
düşüncelerine zincir vurulabilir mi?
|
