|
Friedrich Engels
Kimdir?
Friedrich Engels (o. Fredrih Engels d.
28 Kasım 1820, Wuppertal - ö. 5 Ağustos 1895, Londra), 19. yüzyıl Alman
politik filozof. Birlikte çalıştığı Karl Marx'la beraber, Komünist
Manifesto'yu (1848) yazarak komünist kuramı geliştirdi. Marx'ın ölümünün
ardından Kapital'in son iki cildini, Marx'ın yazılarını düzenleyerek
tamamladı.
Hayatı
Engels, (şimdiki Wuppertal) doğdu. Bir Alman tekstilcinin en büyük
oğluydu. Genç bir adamken, babası onu Manchester'daki pamuk fabrikasının
yönetimine yardımcı olması için İngiltere'ye gönderdi. Tanık olduğu
yaygın yoksullukla sarsıldı, 1845 yılında yayımlanan bir yazı kaleme
aldı: 1844 Yılında İşçi Sınıfının Koşulları.
Aynı yıl, editörlüğünü Paris'teki Karl Marx'ın yaptığı Franco-German
Annals adlı dergiye yardım etmeye başladı. Marx'la kişisel olarak
tanışmalarının ardından ikisi de kapitalizm üzerine aynı bakış açısına
sahip olduklarını fark ettiler ve birlikte çalışmaya karar verdiler.
Marx'ın 1845 Ocağında Fransa'dan sürülmesinden sonra, diğer Avrupa
ülkelerine nazaran daha fazla ifade özgürlüğü vaad eden Belçika'ya
gitmeye karar verdiler.
1845 Temmuzunda Engels, Marx'ı İngiltere'ye götürdü. Burada Engels,
İrlandalı emekçi bir kadın olan Mary Burns'le tanıştı ve Burns ölünceye
dek onunla birlikte yaşadı. Daha sonra kız kardeşi Lizzie'yle yaşamaya
devam etti. Bu kadınlar onu, içlerinde George Harney'in de olduğu
Çartist hareketin liderleriyle tanıştırdılar. 1846 Ocağında Engels ve
Marx Brüksel'e döndüler. Burada Komünist Yazışma Komitesi'ni kurdular.
Tasarıları Avrupa'nın çeşitli bölgelerindeki sosyalist liderleri
birleştirmekti. Marx'ın fikirlerinden etkilenerek, İngiltere'deki
sosyalistler Londra'da bir toplantı düzenlediler ve Komünist Birlik adı
verilen yeni bir organizasyon oluşturdular. Engels buraya bir delege
olarak katıldı ve eylem stratejisinin geliştirilmesinde büyük etkisi
oldu.
1847 yılında Engels ve Marx birlikte bir broşür yazmaya başladılar.
Temelini Engels'in Komünizmin İlkeleri adlı kitabının oluşturduğu bu
12.000 kelimelik broşür altı haftada bitirildi; amacı komünizmi kitleler
için anlaşılabilir kılmaktı. Komünist Manifesto adı verilen bu broşür
1848 Şubatında yayımlandı. Martta Engels ve Marx Belçika'dan kovuldular.
Köln'e taşındılar ve radikal bir gazete olan Yeni Ren Gazetesini
çıkarmaya başladılar.
Engels, 1848 devriminin aktif bir katılımcısıydı. Elberfeld'deki
ayaklanmada aktif olarak bulundu, Prusyalılara karşı düzenlenen Baden
Seferi'nde Baden-Palatinate ayaklanmasındaki serbest güçlerin komutanı
olan August Willich'in yaveri olarak savaştı.
1849 yılında Engels ve Marx ülkeyi terk etmeye zorlandılar ve Londra'ya
gittiler. Prusyalı otoriteler İngiliz hükümetine bu iki adamı sürgün
etmesi için baskı yaptıysa da Başbakan Lord John Russell bunu reddetti.
Ancak yalnızca Engels tarafından kendilerine sağlanan parayla Marx
ailesi büyük bir yoksulluk içinde yaşadı.
1870'te Londra'ya taşınmadan evvel, Engel Marx'a yeterli geliri
sağlayabilmek için babasının Manchester'daki fabrikasında çalışmaya
gitti. Marx'ın 1883'teki ölümünün ardından, Engels yaşamını Marx'ın
yazılarını çevirmeye ve düzenlemeye adadı. Bununla birlikte, tek eşli
evliliğin erkeklerin kadınlar üzerinde baskı kurmak için ortaya attığı
tek taraflı bir yalan olduğunu söyleyerek feminist kurama önemli
katkılarda bulundu. Bu bağlamda komünist kuramı aileyle
ilişkilendirerek, erkeklerin kadınlar üzerindeki hakimiyetinin tıpkı
kapitalist toplumlarda burjuvazinin işçi sınıfı üzerindeki hakimiyetine
benzediğini iddia etti. Engels, 1895 yılında Londra'da öldü. Hiç çocuğu
yoktu.
Yapıtları
- Anti-Dühring
- Doğanın Diyalektiği
- Ludwig Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu
- Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni
- Almanya'da Devrim ve Karşı Devrim
- Alman İdeolojisi (Marx'la Birlikte)
- Kutsal Aile (Marx'la Birlikte)
- Köylüler Savaşı
|
