Yazgıcılık Nedir, Ne Demektir?

Yazgıcılık Nedir?
Yazgıcılık Nedir?

Yazgıcılık, evrenin ve insanın önceden belirlenmiş olduğunu ileri süren anlayıştır. Bilimsel bilgilerden yoksun bulunan insanlar, bütün olup bitenleri üstün bir gücün yönetimine, iradesine bağlayarak yazgıcı bir anlayışa varmışlardır.

Yazgı ya da alınyazısı, hiçbir zaman değiştirilemeyecek olan bir sonucun önceden belirlenmesidir ve bu bakımdan insana en küçük bir özgürlük tanımaz.

Yazgıcılık, başarının, ne çalışmaya ne de insanın becerikliliğine, kapasitesine, yeteneğine dayanmadığının, insanın denetinden bağımsız koşullara bağlı olduğunun dinsel ifadesidir. Yazgıcılık anlayışına göre insanlar, alınyazılarına boyun eğmelidirler, durumlarına razı olmalıdırlar, yüksek ya da daha iyi yaşamak istememelidirler.

Yazgıcılık öğretisi, metafizik alanda insanın Tanrı karşısındaki sorumluluk ilkesiyle bir hayli çatışmış, bu çatışma “elindelik (irade-i cüz’iye)” öğretisiyle çözümlenmek istenmiştir. Oysa insan kafası Orta Çağ’ın en karanlık günlerinde bile yazgıcılık öğretisini kökünden yıkıncaya kadar şu soruyu sormaya devam etmiştir: “Her şey önceden belirlenmişse, ceza niçin?

Metafizik yazgıcılık bilimsel gerekircilikle (determinizm) karıştırılmamalıdır. Gerekircilikte belli nedenler belli sonuçları doğurur, neden ortadan kaldırılarak sonuç değiştirilebilir. Yazgıcılıktaysa ne neden bellidir ne de sonuç; belli olan tek şey, belli olmayan bir sonucun değiştirilemeyeceğidir. Bu yüzdendir ki hastalanan gerekirci doktora gider; çünkü sonucu değiştirebilir; hastalanan yazgıcıysa yatağa girip sonucu bekler; çünkü ne etse bu sonucu değiştiremeyeceğine inanmaktadır.

Yazgıcılık, gerekircilik sezgisinin dinsel ifadesidir. Gerekirciliği yani doğa ve toplum yasalarından kaynaklanan yasal zorunluğu sezen ama bunu değiştirebileceklerinin bilgisinden yoksun ilk insanların bunu dinsel bir şekilde ifade etmeleridir. Zorunlulukla birlikte kısmen bir özgürlük de olduğu için bunu da irade-i cüz’iye (özgür irade) ile ifade etmişlerdir.

Hazırlayan: Sosyolog Ömer Yıldırım

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*