felsefe Nedir
Mantık

Mantıkta Çelişmezlik İlkesi Nedir?

Bilimsel mantığın düşünmede tutarlılığı sağlayan temel ilkelerinden biri. Çelişmezlik yasası da denir. Antik Çağ Yunan düşünür Aristoteles’in, çeşitli düzeltme denemelerinden geçmekle beraber yerini diyalektik mantığa bırakıncaya kadar temelde aynı kalan, biçimsel mantığın üç ilkesinden ya […]

felsefe Nedir
Felsefe Sözlüğü

Çelişik Birlik Nedir, Ne Demektir?

Çelişiklerin birliği. Örneğin her bağıntılı bilginin bir saltık bilgiyi içermesi, her tikel öznenin bir genel özneyi taşıması, zorunluluğun özgürlüğü kapsaması bir “çelişik birlik”tir. Doğasal ve toplumsal bütün varlıklar, kendi çelişkilerini de birlikte taşıdıklarından ve ancak […]

felsefe Nedir
Felsefe Sözlüğü

Çelişik Nedir, Ne Demektir?

Aralarında çelişme bulunanların niteliği. Mantık terimidir, nitelik ve nicelik bakımından birinin doğruluğu ötekinin yanlışlığını ve birinin yanlışlığı ötekinin doğruluğunu gerektiren önermeleri dile getirir. Çelişik önermelerin, özneleriyle yüklemleri aynı olduğu hâlde, nitelik bakımından biri olumlu ve […]

felsefe Nedir
Felsefe Sözlüğü

Çatışma Nedir, Ne Demektir?

Karşıtların itişmesi. Antik Çağ Yunan felsefesinde ‘çatışma’ kavramını ‘kavga (Polemos)’ deyimiyle ileri süren ilk düşünür Herakleitos’tur. Eytişimin babası sayılan Herakleitos bu deyimle ‘karşıtların savaşı’nı dile getiriyordu. Harekleitos’un doğada gördüğü bu çatışma, yüzyıllarca sonra, eytişimsel ve […]

felsefe Nedir
Felsefe Sözlüğü

Çatışkı Nedir, Ne Demektir?

Saltığı çözümlemek isteyen usun düşmek zorunda bulunduğu çelişki. Kant terimidir, Yunanca yasalar arasındaki çelişki anlamına gelen antinomia sözcüğünden alınmadır. Alman düşünürü Kant’a göre saltığın alanındaki bütün önermeler çatışıktır, çünkü bu önermeler deneye vurulamayacaklarından karşılıkları da […]

felsefe Nedir
Felsefe Sözlüğü

Çağrışımcılık Nedir, Ne Demektir?

Çağrışımcılık nedir sorusuna şu şekilde cevap vermek mümkündür: Çağrışımcılık, düşünceler arasındaki mantıksal bağlantıları ve usun işleyişini ansal otomatizme indirgeyen öğretidir. Çağrışımcılık ayrıca bütün bellek işlemlerini, aklın bütün ilkelerini hatta bellek hayatının hepsini, düşüncelerin çağrışımı ile […]

felsefe Nedir
Felsefe Sözlüğü

Çevrecilik Nedir, Ne Demektir?

İng. environmentalizm; Fr. environementale; Alm. Environmentalismus Günümüz felsefesi bağlamında daha çok “Yeşil” siyaset felsefesiyle örtüşen çevrecilik ilkin çevrenin insan üzerindeki etkisini ya da çevrenin insan davranışını belirlemedeki önemini vurgulayan bir öğreti olarak boy göstermiştir. Bu […]

felsefe Nedir
Felsefe Sözlüğü

Çelişme Nedir, Ne Demektir?

İki kavramın ya da yargının birbirini dışta bırakması. Birbirine ters olma, birbirini tutmama. Varlığı gerçekleştiren karşıtlığın geliştirici devimi. Mantık dilinde çelişme terimi birbirlerini olumsuzlayan iki kavram, önerme, yargı ya da kuramın aralarındaki bağlantılı durumu dile […]

Hilozoizm Nedir?
Felsefe Akımları

Hilozoizm (Canlı Özdekçilik) Nedir?

Hilozoizm veya canlı özdekçilik, felsefi olarak özdeği yani maddeyi canlı sayan öğretilerin genel adıdır ve maddenin canlı olduğunu savunan hayata bakış açısıdır. Hilozoizm kavramı, Sokrates öncesi felsefe okullarından Milet Okulu‘na kadar tarihlendirilebilmekle birlikte ilk kez […]

Animizm Nedir?
Felsefe Sözlüğü

Animizm (Canlıcılık) Nedir?

Animizm nedir ya da canlıcılık nedir sorusunun cevabı şu şekilde verilebilir: Animizm, canlı ve cansız bütün doğanın ruhlu olduğu ve ruhlarla yönetildiği inancıdır. Animizm ya da diğer adıyla canlıcılık, doğada insandaki gibi başka ruhların da […]