Felsefe Tarihi Nedir?

Felsefe tarihi varoluş sorununu çözmek ya da deneyim dünyamızı bizim kendimize anlaşılır kılmak için yapılmış olan farklı girişimlerin bağıntılı bir açıklamasını vermeyi amaçlar.



Mantıksal insan düşüncesinin en erken başlangıcından günümüze dek gelişiminin öyküsüdür; felsefi kuramların salt zamandizinsel bir sıralaması ve açımlaması değil, ama bunların birbirleri ile içinde üretildikleri zamanlar ile ve onları sunan düşünürler ile ilişkileri içinde bir incelemesidir.



Her düşünce dizgesi az çok içinde doğduğu uygarlığa, önceki dizgelerin öz yapılarına ve yazarının kişiliğine bağımlıyken, o da kendi payına çağının ve onu izleyerek çağların anlayış ve kurumları üzerinde gizli bir etki uygular. Felsefe tarihi her dünya görüşünü kendi uygun çerçevesi içerisine yerleştirmeye, onu şimdisinin, geçmişinin ve geleceğinin entelektüel, politik, ahlaksal, toplumsal ve dinsel etmenleri ile bağıntılamaya çabalamalıdır. Ayrıca insan spekülatif düşüncesinin tarihindeki ilerleme çizgisini izlemeye, felsefe denilen zihinsel tutumun nasıl doğduğunu göstermeye, önerilen değişik soruların ve çözümlerin nasıl yeni soruları ve yanıtlan kışkırttığını göstermeye, ve her bir evrede ne gibi bir ilerleme yapılmış olduğunu belirlemeye çalışmalıdır.

Felsefi dizgeler kişisel, tarihsel ve kültürel bir boşlukta yer alan salt zihinsel etkinliğin ürünleri değildirler; tersine bireysel felsefi dehaların başarımlarıdırlar ki yalnızca yazarlarının huy ve kişiliklerini değil ama benzer olarak içinde yaşadıkları kültürel, tarihsel ve felsefi ortamı da yansıtırlar. Her dizge onun hem öğretisel önemini hem de yapısal örgütlenmesini belirleyen sayısız etkinin yakınlaşma noktasıdır. Bu etkilerden kimileri salt entelektüel ve felsefidir.

Felsefenin kişisel düşüncenin yansıması olduğu düşüncesi William James’in pragmatizminin ilk bölümünde yoğun olarak savunulmuştur. James, “Felsefe tarihi, insan oluşumunun kapsamı içerisindedir.” demiştir. Kişisel farklılıklar yalnızca felsefe alanında değil, edebiyat, sanat ve siyaset gibi alanların da temel belirleriyicilerindendir.  

Hazırlayan: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Ömer YILDIRIM’ın Kişisel Ders Notları. Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf “Felsefeye Giriş” ve 2., 3., 4. Sınıf “Felsefe Tarihi” Dersleri Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Açık Öğretim Felsefe Ders Kitabı; “Felsefeye Yolculuk” Frank Thilly