Eğitim Felsefesi Nedir?

Eğitim Felsefesi
Eğitim Felsefesi

Eğitim felsefesi nedir sorusuna şöyle cevap verebilmek mümkündür: Eğitim felsefesi; fiğer felsefi disiplinlerden ayrı olarak, eğitimin amaçlarının meydana getirdiği ana konu üzerinde duran bir felsefi disiplindir.

Eğitim felsefesi temelini, insanların onları diğer hayvanlardan ayıran özellikler üzerine kurmuştur. Bu özellikler, insanın temel yapıları olan biyo-psişik ve biyo-sosyal durumlarıdır. Daha da açmak gerekirse, insanı insan yapan özellikler, onun bedensel, zihinsel, sosyal ve kendini bilen yönlerinde belirmektedir.

Sonuç olarak, insanları diğer canlılardan ayıran en temel mahiyet, onun bu özelliklerinden kaynaklanır. İşte eğitim felsefesi; insanın yukarıda saydığımız bireysel özelliklerini, kültürel ve fiziksel çevresini ve bunların aralarındaki ilişkiyi inceleyerek tanımlamakta ve açıklamakta ve açıklamaya uygun olarak belli bir eğitim düşüncesi geliştirmeye çalışmaktadır.

Eğitim felsefesi, eğitimin her kademesi ile ayrıca ilgilenir.
Eğitim felsefesi, eğitimin her kademesi ile ayrıca ilgilenir.

EĞİTİM FELSEFESİ NEDİR?

İnsanlık tarihi kadar eski olan eğitim, insanın bebeklik döneminden başlayıp yaşamın sonuna kadar devam etmektedir. Bu yolculuğa çıkan her insanın hayatında davranış değişikliği yaşanır ve öğrenme başlar.

Eğitim şekli, toplumdan topluma değişebilir fakat eğitim her toplumda üzerine özenle düşünülmesi gereken bir konu ve insanlığın tarihi kadar eski bir olgudur. İnsanın doğa, hayat ve kendi var oluşu üzerinde düşünmesi ve özgür bir şekilde konuşması için her zaman eğitime ihtiyaç olmuştur.

Eğitim, insanın yaşamını kendi içsel yönelimini ya da belirlenimi ebeveynlerin, çocuklara dışarıdan gelen müdahaleyle değiştirilebilir, yönlendirebilir ve ona göre bir eğitim verilebilir. Dolayısıyla her anne ve babanın kendilerine özgü bir eğitim felsefeleri vardır.

Eğitim felsefesi, eğitimle ilgili düşünce ve duyguları sorgulayan analiz eden ve yorumlayan yorumları bağlamında bir eğitim metodu sunan felsefi disiplin olarak tanımlanabilir. Eğitime, eğitim modellerine spesifik olarak yaklaşılmamalıdır. Çünkü eğitim sadece bilgi elde etme, sadece bir şeyi öğrenme ve tek taraflı davranış değişikliği değildir.

Eğitim bireyin sosyokültürel çevresel etkilerini, sosyoekonomik durumları da incelemektedir. Eğitim felsefesi, bireyi kendi toplumunda varoluşunu sorgulayan ve elde ettiği bulgular sayesinde ona uygun teşhisi koyandır. Eğitim; yaşam boyu devam eden bir yol, bir süreçtir. Ve hayatımızın önemli bir kısmını işgal eden ve müdahalede bulunan, diğer insanlarla uyum sağlamamızı sağlayan bir disiplindir. Eğitim süreci, doğumdan ölüme kadar devam etmektedir.

Bu süreçte insanlar bilgi beceri, tutum ya da değer ve davranışlar kazanır. Bu bakımdan eğitim, çevreyle etkileşimi kaçınılmazdır. Çünkü bu etkileşim sayesinde davranışta, duygu ve düşüncelerde, yaşantıda gözle görülebilecek kadar bir değişiklik yaşanır. Dolayısıyla eğitim, kişinin kendi yaşantısı doğrultusunda davranış değişikliğini yaşama ve öğrenme süreci olarak belirleyebiliriz.

Bu bakımdan eğitimin alanları çok geniş ve yankı bulur. Çünkü insan yaşarken, davranış değişikliğini, etkinliğini ve eylemlerini bu hayatta yasadığı sürece değiştirebilir, eğitim sayesinde dönüştürebilir.

Eğitim felsefesi, sosyal yönden bakılırsa, insanların ortak hayatının doğurduğu sorun, kural ve davranış kalıplarının sahip olduğu sosyal boyutlu eğitim olaylarını analiz eden bir alt bilgi dalıdır. Devlet ve hukuk felsefesi açısından ise hukuki-resmî olarak uygulama alanı bulan eğitim ve öğretimin ana ilke ve metotlarını eleştiren bir felsefi yaklaşım tarzıdır.

Eğitim felsefesi dar anlamı içerisinde eğitimle ilgili düşünce ve uygulamaları analiz ederek yorumlayan ve bu yorumlara uygun olarak eğitimi yeniden sistemleştirmeye çalışan felsefi bir disiplindir. Fakat genel anlamı içinde, insan ve insanlığın tarihi, sosyal ve kültürel varlık problemlerini inceleyen, buradan elde ettiği bulgularla insanı özel çevre ve evrensel ölçülerle tanımlayan, sonuç olarak da bu tanıma uygun olarak bir eğitim anlayışı öneren bilgi alanıdır.

EĞİTİM FELSEFESİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ

Batı düşünce tarihi içinde insan zihninin insana çevrilmesi, yani insan üzerine düşünmeye başlaması çok eskiye dayanmaktadır. İnsanın, insanlarca başlı başına bir değer olarak ele alınışı, sofistlerde ve özellikle de Sokrates felsefesinde ayrıntılı olarak görülebilmektedir. Örneğin Sokrates felsefesindeki düşünsel çaba, bir bakıma insanın yeniden keşfedilmesini amaçlamaktadır. Bu zamanda insan, evrenin merkezinde tutulmuş ve ona değer atfedilmiştir. Sofistlerde ve Sokrates felsefesinde açıkça görülen bu insana yöneliş, onlardan sonraki felsefe ekollerinde de devam etmiş ve günümüze kadar gelmiştir.

EĞİTİM ve TOPLUM

İnsanların bilgi, beceri, yetenek ve gereksinimlerini yaşadığı topluma katkı sağlamak ve diğer insanlarla etkileşim içinde bilgi alışverişi yapabilmek için eğitim şarttır.

Eğitim; birçok alan ve disiplin ile sıkı sıkıya bağlıdır. Bu alanlardan bir kaçı; etik, siyaset, psikoloji ve ekonomi gibi sıralanabilir. Eğitim ve etiğin ortak paydası, iyiyi yakalamaktır. İnsan hayatı üzerinde iyi kavramı hem etik hem de psikolojik olarak etkileşim halindedir. İyi bir insan, iyi bir eğitimle olur. Bu kazanımı elde etmek ve yaşam boyunca sürdürebilmek için bireyin toplumsal varlığını ve bütünlüğünü kendi içinde koruyabilmesi için kendine bir etik felsefesi belirlemelidir.

Dolayısıyla eğitim felsefesi, bireylerin istek arzu ve gereksinimleri bağlamında bireylere genel hatlarıyla bir çerçeve çizer. Bu çerçevede bireyin psikolojisini, eğitimini, hedeflerini belirler. Hayata karşı tutum ve davranışlarını da kapsayacak şekilde bir öneride bulunur. Diğer bir değişle bir kurtuluş doktrini sunar. Bu doktrin hazır bir bilgi ya da tepsiyle önümüze kadar getirilen bir şey olarak düşünülmemelidir. Bu doktrin bireyin içindeki potansiyelini, o gizli güçlerini aktif hale getirebilme gayretini gösteren bir felsefi düşünce olarak düşünülmelidir.

EĞİTİM FELSEFESİ HAKKINDA KONU BAŞLIKLARI

EĞİTİM FELSEFESİ EKOLLERİ

BÜYÜK FİLOZOFLARIN EĞİTİM GÖRÜŞLERİ

Derleyen: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 4. Sınıf “Eğitim Sosyolojisi” Dersi Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Prof. Dr. Hüseyin Akyüz – Eğitim Sosyolojisinin Temel Kavram ve Alanları Üzerine Bir Araştırma; Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf “Felsefeye Giriş” Dersi Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Diğer Ders Notları (Ömer YILDIRIM)

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*