|
Tertullian
Kimdir?
(Tahminen 155 - 220)
Hıristiyan kilisesi, Gnosis'in tam karşıtı olarak, dogmayı her zaman
bilgiden üstün saymıştır. Ancak bu konuda da kilise çerçevesinde çeşitli
eğilimler; felsefeye dost olan, felsefeye düşman olan akımlar vardır.
Felsefeye karşı olumlu bir tutum alanlara düşman olanlardan birisi de
Tertullian'dır.
Ona göre dogmaları, içeriği ne olursa olsun, yalnızca "iman" ile
benimsemek gerektir. Biz dogmayı yorumlamak, ona göre bir anlam vermek
hakkına sahip değiliz. O kadar ki Tertullian daha da ileri giderek,
dogmanın akıla tümüyle "aykırı" olabileceğini de savunur.
Söz gelişi Hıristiyanlıktaki Allah'ın insan biçimine girdiği ve bir
insan olarak acı çektiği dogması, akla tümüyle aykırı olan bir düşünce,
bir paradokstur. Buna rağmen dogmalara inanmak gerekir, çünkü dogmalar
aklı alçak gönüllü olmaya zorlar. Böylece Tertullian, dogmaların felsefî
yorumunu tümüyle reddeder.
Ona göre dinî inanç ile felsefî bilgi birbirinin karşıtıdır. "İmkânsız
olduğu için inanıyorum", yani inandığım şeye, akıla karşı olduğu için
inanırım sözü, doğrudan doğruya Tertullian tarafından söylenmemişse
bile, onun anlayışını çok güzel açıklar. Ancak tüm bu anlayışlar
Tertullian'ın, aynı zamanda, Antik felsefenin de etkisi altında
kalmasına engel değildir. Nitekim Tertullian'ın Stoa'nın etkisiyle
yazılmış olan ruh ile ilgili bir kitabı vardır. Tertullian, imanı
bilgiden "üstün" tutan bir düşünce akımına önderlik etmiştir.
|
