|
Sosyoloji ve
Diğer Bilim Dalları
Her sosyal bilim, sosyal gerçekliğin yalnızca kendini ilgilendiren kısım
ve alanlarını inceler. Oysa sosyal gerçeklik bir bütündür. Bu bütünlüğü
açıklayabilmek için sosyal bilimler işbirliği yapmak zorundadır. Hiçbir
bilim toplumun tümünü kendi başına tam olarak açıklayamaz.
A. Sosyoloji ve Tarih:
Yer ve zamanı belli tarih, toplumların ortaya çıkma, gelişme, dağılma ve
çözülme devrelerindeki somut sosyal olayları belgelere dayanarak
incelemeye çalışan bir bilimdir. Sosyoloji ise bu sosyal olayları
açıklayarak, bir takım ortak ilkelere, kurallara, genellemelere ve
mümkünse yasalara ulaşmak ister. Tarih, diğer sosyal bilimlerle
uğraşanlara olayların geçmişi hakkındaki verileri sunmaktadır. Sosyoloji
tarih bu verilerinden yararlanarak, farklı toplumlarda görülen sosyal
olayların ortak özelliklerini inceler ve genellemelere ulaşır.
B. Sosyoloji-Psikoloji:
Psikoloji, insan davranışlarını konu edinen bir bilim dalıdır. Çoğu
psikolojik olayların temelinde toplumsal öğeler mevcuttur. Öğrenme,
kişilik, algı, davranışların şekillenmesinde sosyal öğeler mevcuttur. Bu
yönüyle psikoloji, sosyolojinin verilerinden yararlanmak zorundadır.
Diğer taraftan da fertlerin psikolojik durumlarını dikkate almadan, grup
ve toplum ilişkilerinin doyurucu bir açıklamaya kavuşması güçtür. Sosyal
psikoloji, insanın sosyal bir ortamdaki davranışlarını konu alan
sosyoloji-psikoloji arası bir alt bilim dalıdır.
C. Sosyoloji-Antropoloji: Antropoloji insanın yeryüzündeki
toplumsal gelişimini inceler. İnsan fizyolojisi ve iskelet yapısı,
dil,araç yapımı ve teknolojisi, fen, eğitim, siyaset, örgütlenme
türünden konular antropolojinin çalışma alanlarındandır.
Fiziki Antropoloji:
İnsanın biyolojik yapısını, insan ve ırklar tarihini inceler.
Kültürel Antropoloji:
Yaşanan toplumların ya da kültürlerin sosyal ve kültür tarihi ile
uğraşır. Toplum türleri, yayılma, evrim, töreler, bunların kökeni ve
değişmesi gibi konuları temel alır. Kültürel antropolojiye etnoloji veya
sosyal antropoloji adı da verilmektedir. Bu yönleriyle sosyoloji,
antropoloji ilişkisi mevcuttur.
D) Sosyoloji-Hukuk :
Hukuk, toplumda insanlar arası ilişkileri düzenleyen, uyulması zorunlu
kurallar bütünüdür. Hukuk toplum ile sıkı ilişkilidir. Bu kuralların
uzun ömürlü olması o toplumun sosyal yapısına uygun olmasına bağlıdır.
Bu yönüyle hukuk, sosyolojinin verilerinden yararlanır.
E. Sosyoloji-Ekonomi:
Ekonomi, insanların ihtiyaç duydukları mal ve hizmetlerin üretimini,
bölüşümünü ve tüketimini konu alan bir sosyal bilimdir. Yasanın ekonomik
faaliyetleri bir anlamda toplumsal faaliyettir. Ekonomik faaliyetler
bulunduğu toplumdan etkilenir. Toplumsal olayların ekonomiye etkisi ve
ikisi arasındaki ilişkisi arasındaki ilişki ekonomik sosyolojiyi meydana
getirmiştir.
F. Sosyoloji-Siyaset:
Siyaset bilimi, devletin örgütlenmesi çeşitli yönetim şekillerinin
karşılaştırılması, anayasa hukuku (toplumun yönetim biçimi, hükümet
iktidar) v.s. hem sosyolojinin hem de siyasetin konusudur; ancak
sosyoloji topluma genel ve objektif yaklaşırken, siyaset değer
yargılarında bulunur.
VII. SOSYOLOJİNİN ALT BİLİM DALLARI
A) Eğitim Sosyolojisi: Eğitim ile diğer sosyal kurumlar arası
ilişkileri eğitimin işleyişi, işlevleri, eğitim kurum ve örgütlerinin
sosyal özelliklerini inceler veya kültürün kuşaklar arasında aktarılması
olarak ele alındığında, kişilerin tüm sosyalleşme evreleri eğitim
sosyolojisinin konusu içine girer.
B) Hukuk Sosyolojisi: Hukukun toplum içindeki rolünü (sosyal
düzenin sağlamasında) Hukuk kurallarının toplumlarının gelişmelerine
paralel olarak nasıl değiştiklerini inceler.
C) Din Sosyolojisi: Dinin kökenlerini, dinin toplum içindeki
yeri, önemi, dini davranış ve düşüncenin şartlarını, biçimlerini ve
dinin geçirdiği aşama ve değişmeleri ele alır.
D) Ekonomik Sosyoloji: Sosyal hayatın ekonomik yönünü ve diğer
sosyal kurumlarla ilişkisini inceler. Diğer yandan da ekonomik
sistemlerle diğer sosyal sistemler arasındaki ilişkileri inceler.
E) Siyaset Sosyolojisi: Siyasi kurum ve olayları, diğer sosyal
kurum ve olaylarla ilişki yönüyle ele alır. Siyasi kanunların doğuşu,
işleyişi, işlevi, siyasi eylem biçimleri, baskı grupları, siyasi
davranış, oy verme, ideoloji, kamuoyu, propaganda gibi konuları inceler.
F) Sanayi Sosyolojisi: Sanayi devrimi sonrasında ortaya çıkan
teknolojik gelişme ve etkilerini araştırır.
G) Aile Sosyolojisi: Ailenin yapısı, toplum içindeki yeri,
fonksiyonları, şekillerini inceler.
H) Köy Sosyolojisi: Köy tipleri, coğrafyanın etkisi, köydeki
değişmeleri konu alır.
J) Kent Sosyolojisi: Kentleşme, kent biçimlerini, sosyal yapısı
ve göç olayı üzerinde durur.
|
