Kültürel Süreçler: Kültür Şoku Nedir?

Yabancı kültürle karşılaşan bireylerin, yeni kültüre uyum sağlamakta yaşadığı güçlükler, bunalımlar ve gösterdikleri tepkilerdir. Kişi ya da grupların karşılaştıkları yeni bir kültür karşısında yaşadıkları ve kendisini sıkıntı, bunalım vb. biçimlerde gösteren uyum güçlükleridir.



İnsanlar en basit yer değişiminde, hatta ev değiştirdiklerinde bile alışma döneminde zorluk çeker. Ülke değiştirdiğinizde, sosyal yaşamınız değiştiğinde ve kültürel boyutta farklılıklar yaşadığınızda sıkıntılar çekmeniz kaçınılmazdır. Kültürel farklılıklar aşırı derecede fazlaysa kültür şoku etkisi de aynı oranda artmaktadır. Kültürel şokun yaşanmasındaki en büyük neden aslında insanların yeni bir ülkede yaşama isteğine rağmen içten içe kendi kültürlerini terk etmek istememesidir. Kişinin geçmiş deneyimleri, duygusal durumu ve kişisel özellikleri kültür şokunda belirleyici etkenlerdir.

Yeni bir ülkede hemen her şey farklı olacaktır. Kullanılan dil başta olmak üzere, eğitim sistemi, değer yargıları, yaşam şartları, iklim, sosyal düzen, ulaşım sistemi, yemek alışkanlıkları, arkadaşlık, komşuluk ya da kültürel özellikler gibi toplumsal davranış biçimleri ilk etapta hissedebileceğiniz farklılıklar olacaktır. Yeni bir ülkeye gittiğinizde ilk günlerde huzursuz, endişeli ve karamsar olmanız normal kabul edebilir. Ancak bu olumsuz durumun sürekli hale gelmesi veya gün geçtikçe artması sorunları kronik hale getirerek yaşamınızı zorlaştırabilir.



Kültür Şokunun Nedenleri

Dil Farklılıkları: Gittiğiniz ülkenin ana dili veya yaygın olarak kullanılan dili ile ilgili yeterli bilgiye sahip değilseniz alışma sürecinizde ciddi zorluk çekebilirsiniz. Aynı dili konuşmamaktan kaynaklanan iletişim sorunları kültür şokunun en önemli nedenlerinden biridir.

Sosyal Yaşam: Her ülkenin kültürüne ait olan sosyal yaşamı, adetleri ve gelenekleri bulunmaktadır. Ülke değiştirdiğiniz zaman çok farklı bir sosyal yaşam ve buna bağlı yaşam tarzları ile karşılaşmanız mümkün. Sosyal yaşamda karşılaşacağınız engeller ve zorluklar kültür şokuna neden olabilmektedir.

Yemek Alışkanlıkları: En temel ihtiyacımız olan yemek ve gıda alımı başka bir ülkeye gittiğinizde en çok zorlanabileceğiniz konulardan biri. Türkiye’de sulu yemek, zeytinyağlı yemekler ve veya et ağırlıklı besleniyor olabilirsiniz ancak gittiğiniz ülkenin yemek alışkanlıkları buna uymayabilir. Yemek konusunda yaşayacağınız zorluklar kültür şokunun en öncelikli nedenlerinden biri.

Dinsel Farklılıklar: Dini inançlar ülkeden ülkeye hatta aynı ülkenin içinde bölgesel olarak bile farklılıklar göstermektedir. Dini inancınızdan farklı bir ülkeye gitmek ve dünya görüşü farklı insanlarla yaşamak sizi en başta biraz zorlayabilir.

Kültürel Farklılıklar: Sanat, müzik, sahne sanatları ve görsel sanatlarda anlayış farklılıkları size kısa süreli de olsa kültür şoku yaşatabilir. Ancak mobil teknoloji ve internetin yaygınlaşması kültürel farklılıkları minimize ettiğinden dolayı kültürler arası iletişim de kolaylaşmıştır.

Derleyen: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf "Felsefeye Giriş" ve "Sosyolojiye Giriş" Dersleri Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Diğer Ders Notları (Ömer YILDIRIM), MEB Sosyoloji Ders Kitabı, Açıköğretim Ders Kitabı