Günümüzde Toplum Sınıflandırmaları, Günümüzde Toplum Sınıfları Nedir, Ne Demektir?

Basit toplumlar: Uzmanlaşma ve iş bölümünün çok az olduğu, nüfus yönünden fazla kalabalık olmayan toplumlardır. Basit toplumlar gelenek ve göreneklerine sıkı sıkıya bağlıdır. Yeniliklere açık olmayan toplumlardır. Bu açıdan basit toplumlarda toplumsal değişme çok yavaştır. Genellikle tarım ve hayvancılıkla geçinirler.



Karmaşık toplumlar: Nüfusu fazla ve kültürel değişime açık olan toplumlardır. Sanayi ve ticaret oldukça gelişmiştir. İş bölümü artmıştır. Akrabalık bağının yanı sıra ekonomik yaşamın yarattığı yeni bağlar ortaya çıkmıştır. Örnek olarak işçi-işveren ilişkisi verilebilir. Bu toplumlarda gelenek ve görenekler yerini büyük ölçüde kanunlara bırakmıştır.

Az gelişmiş toplumlar: Bu toplumların temel üretim etkinliği tarıma dayalı olmasıdır. İş gücünün de büyük bir kısmı bu sektörde istihdam edilmektedir. Gelir düzeyinin düşük olması, hızlı nüfus artışı, altyapının yetersizliği, eğitim düzeyinin düşüklüğü bu toplumların özellikleri arasındadır. Afrika ülkelerinin çoğu bu gruba girer. Örneğin Çad, Nijerya, Etiyopya, Somali gibi.



Gelişmekte olan toplumlar: Az gelişmiş toplumlarla gelişmiş toplumlar arasında yer alan toplum tipidir. Bu açıdan bu toplumlar tam bir geçiş dönemi karmaşası yaşarlar. Bu toplumlarda geleneksel kuralların giderek zayıflaması ve hukuk kurallarının gelişmesinden doğan boşluklar neticesinde bazı sosyal problemler ve çatışmalar yaşanır. Gelişmekte olan toplumlar henüz sanayileşmemiş fakat sanayileşmek için çaba sarf eden, yaşam ve eğitim düzeyi nispeten düşük, doğal kaynaklardan yeterince faydalanmayan toplumlardır. Gelişmekte olan toplumların belirlenmesinde ülkenin ekonomik ve toplumsal gelişme düzeyi dikkate alınır. Çin, Brezilya, Güney Kore gelişmekte olan toplumlara örnek olarak verilebilir.

Gelişmiş toplumlar: Gelişmiş bir sanayisi ve güçlü bir ekonomisi olan bilim, teknoloji, sanat ve felsefede ileri düzeyde olan toplumlardır. Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, Fransa, İtalya, İngiltere, İsviçre, İsveç, Hollanda gibi Avrupa ülkelerini ve Japonya’yı bu toplumlara örnek olarak verebiliriz.

Açık toplumlar: Bu toplumlarda özgür iradeye dayalı bireylerin katılımıyla demokratik bir toplum yapısı oluşur. Bireyler üzerinde baskı yapan bir yönetim yoktur. Bireyler farklı düşünme ve davranma özgürlüğüne sahiptir. Örgütlenme, eleştirme ve sorgulama bireylerin en önemli özgürlükleridir. Çok partili bir politik ortam vardır. Siyasiler bireylerin özgür iradesiyle meşru yollardan değiştirilebilir. Siyasi yönetim ve insan hakları açık toplumun temel taşlarıdır.

Kapalı toplumlar: Baskıcı yönetimlerin hakim olduğu toplumlardır. Yönetim tek elde toplanmıştır ve bütün politikalar mutlak doğru olarak kabul edilen bir ideolojiye göre uygulanır. Tek tip bir insan modeli oluşturmak temel hedeftir. Açık toplumların tersine, örgütlenme, eleştirebilme, farklı düşünme ve davranma özgürlükleri çok kısıtlıdır.

Ailenin etken olduğu toplum: Baskın öge soydur. Kişinin statüsü, bağlı olduğu soydan kaynaklanır. Bu bakımdan akrabalık bağı çok önemlidir. Bu topluma kabile örnek gösterilebilir.

Dinin etken olduğu toplum: İnsan ilişkilerini düzenleyen dindir. Öteki temel grup ve kurumlar dinin yardımcıları durumundadır. Bu toplumda en yüksek statüye din adamları sahiptir. Hindistan’daki kast sistemi din yönelimli toplumun çarpıcı bir örneğini oluşturur.

Ekonominin etken olduğu toplum: Daha çok ekonomik gruplar hâlinde örgütlenmişlerdir. Bu toplumda maddi değerler önem kazanmıştır. Sanayici ve iş adamları yüksek statüye sahiptir. Ekonominin etken olduğu topluma günümüzün gelişmiş ülkeleri örnek gösterilebilir.

Siyasetin etken olduğu toplum: Başat öge siyasettir. Bu toplumda siyaset önemli bir statü kaynağıdır. Günümüzde bu topluma gelişmiş demokrasiler örnek gösterilebilir.

Hazırlayan: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Ömer YILDIRIM’ın Kişisel Ders Notları. Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf “Sosyolojiye Giriş” ve 2., 3., 4. Sınıf “Sosyoloji Tarihi” Dersleri ve Muhtelif Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Açık Öğretim Sosyoloji Ders Kitabı; MEB Sosyoloji Ders Kitapları