|
Roger Bacon
Kimdir? (1225 - 1274)
Roger Bacon (1220 - 1292) İngiliz bilim adamı ve filozof.
"Deneysel bilim" yolunda çaba harcamış olan Bacon, çağdaş bilimin
deneysel yaklaşımının tarihsel bakımdan erken olgunlaşmış bir temsilcisi
olarak kabul edilir. İnsanın bilgisizliğinin nedenleri üzerinde duran
Bacon, otoriteye dayanmanın, geleneğin etkisinin, önyargıların ve
kişinin cehaletini saklayan sözde bilgeliğin, insanı hakikate ulaşmaktan
alıkoyduğunu söylemiştir.
Felsefenin görevinin insanı Tanrı'nın bilgisine götürmek ve O'nun
hizmetine koşmak olduğunu dile getiren Bacon, matematiğe özel bir önem
vermiş ve matematiği tüm bilimlerin anahtarı olarak kabul etmiştir.
Zamanının bilimiyle ahlakına yoğun eleştiriler yöneltmiş olan Bacon,
tümevarım ve tümdengelimden meydana geldiğini söylediği bilimsel yöntem
konusunda önemli katkılar yapmıştır.
Ek Bilgiler
Roger Bacon, ortaçağ ile çağdaş bilimadamlarının karışımı sayılabilir.
Fransiskan bir keşiş olan ve eğitimini Oxford ve Paris’te sürdüren
Bacon, kendisini özellikle matematik çalışmalarına (bu dal bütün
bilimlerin temeli olarak kabul edilir ve aritmetik, geometri, astronomi
ve müzik alanlarını da içerir) ve fizik bilimlerine—bunlar arasında
perspektif, simya, tarım, tıp, astroloji ve sihir bulunmaktadır-
adamıştır. Bunun yanı sıra Yunanca, İbranice, Arapça ve Arami (Chaldean)
dilleriyle ilgilenmektedir. Bunların tanrıbilim ve felsefeden ayrılamaz
olduğunu düşünmektedir. Metafiziği, ilk nedenin bilimi olarak
tanımlamaktadır. Bacon düşüncelerini ansiklopedik bir çalışma olan Opus
Majus’da toplamıştır.
Bacon, bilginin iki yönteminin kanıtlama ve deneyim olduğunu
söylemektedir. “Deneyim olmadan hiçbir şey yeterince bilinemeyecektir.”
“Deneyim, iki katlıdır: Dışsal duyumlara bağlı olan insan ya da felsefe
ve içsel görünüm ya da tanrısal esinlenme. Böylece, bilgi, yalnızca
tinsel şeyler değil, aynı zamanda yapısal konular ve felsefe
bilimleridir” sonucuna ulaşılmaktadır. Böyle içsel deneyim aracılığı bir
esrime ya da gizemli bilgi konumuna ulaşılır.
Bacon’un bilimsel tutumu, çağdaş bilimin ruhundan farklıdır. Bir yığın
fantastik idea ile boş inançlar bulunmaktadır: astroloji, astronomi ile
karışmıştır, büyü ile mekanik, simya ile kimya için de aynı şeyler
söylenebilmektedir; ve iki katlı deneyim öğretisi, deneysel bilimlerin
gelişimine zararlı olanaklılıkların tüm çeşitlerine kapılarını
açmaktadır; Bacon doğayı gözlemlemekte ve çalışmalarını bu doğrultuda
sürdürmektedir.
KAYNAK
Frank Thilly; Felsefenin Öyküsü; Yunan ve Ortaçağ Felsefesi; Çeviri:
İbrahim Şener; İzdüşüm Yayınları
|
