ANA SAYFA - FELSEFEYE GİRİŞ - FELSEFE TARİHİ - FELSEFE AKIMLARI - FİLOZOFLAR - FELSEFE SÖZLÜĞÜ - OKUMA ODASI - SOSYOLOJİ - PSİKOLOJİ - MANTIK - İLETİŞİM
 

Roger Bacon (Rogerus Baco) Kimdir? (1225 - 1274)

Roger Bacon (Rogerus Baco) (1220 - 1292) İngiliz bilim adamı ve filozof.

"Deneysel bilim" yolunda çaba harcamış olan Bacon, çağdaş bilimin deneysel yaklaşımının tarihsel bakımdan erken olgunlaşmış bir temsilcisi olarak kabul edilir. İnsanın bilgisizliğinin nedenleri üzerinde duran Bacon, otoriteye dayanmanın, geleneğin etkisinin, önyargıların ve kişinin cehaletini saklayan sözde bilgeliğin, insanı hakikate ulaşmaktan alıkoyduğunu söylemiştir.

Felsefenin görevinin insanı Tanrı'nın bilgisine götürmek ve O'nun hizmetine koşmak olduğunu dile getiren Bacon, matematiğe özel bir önem vermiş ve matematiği tüm bilimlerin anahtarı olarak kabul etmiştir. Zamanının bilimiyle ahlakına yoğun eleştiriler yöneltmiş olan Bacon, tümevarım ve tümdengelimden meydana geldiğini söylediği bilimsel yöntem konusunda önemli katkılar yapmıştır.

Lütfen Bakınız:
 
- Bacon'ın yaşamı ve yapıtları - Bacon'ın ahlak felsefesi ve toplum anlayışı
- Bacon'ın eleştirel felsefesi nedir?  

Roger Bacon (Rogerus Baco), ortaçağ ile çağdaş bilimadamlarının karışımı sayılabilir. Fransiskan bir keşiş olan ve eğitimini Oxford ve Paris’te sürdüren Bacon, kendisini özellikle matematik çalışmalarına (bu dal bütün bilimlerin temeli olarak kabul edilir ve aritmetik, geometri, astronomi ve müzik alanlarını da içerir) ve fizik bilimlerine—bunlar arasında perspektif, simya, tarım, tıp, astroloji ve sihir bulunmaktadır- adamıştır. Bunun yanı sıra Yunanca, İbranice, Arapça ve Arami (Chaldean) dilleriyle ilgilenmektedir. Bunların tanrıbilim ve felsefeden ayrılamaz olduğunu düşünmektedir. Metafiziği, ilk nedenin bilimi olarak tanımlamaktadır. Bacon düşüncelerini ansiklopedik bir çalışma olan Opus Majus’da toplamıştır.

Bacon, bilginin iki yönteminin kanıtlama ve deneyim olduğunu söylemektedir. “Deneyim olmadan hiçbir şey yeterince bilinemeyecektir.” “Deneyim, iki katlıdır: Dışsal duyumlara bağlı olan insan ya da felsefe ve içsel görünüm ya da tanrısal esinlenme. Böylece, bilgi, yalnızca tinsel şeyler değil, aynı zamanda yapısal konular ve felsefe bilimleridir” sonucuna ulaşılmaktadır. Böyle içsel deneyim aracılığı bir esrime ya da gizemli bilgi konumuna ulaşılır.

Bacon’un bilimsel tutumu, çağdaş bilimin ruhundan farklıdır. Bir yığın fantastik idea ile boş inançlar bulunmaktadır: astroloji, astronomi ile karışmıştır, büyü ile mekanik, simya ile kimya için de aynı şeyler söylenebilmektedir; ve iki katlı deneyim öğretisi, deneysel bilimlerin gelişimine zararlı olanaklılıkların tüm çeşitlerine kapılarını açmaktadır; Bacon doğayı gözlemlemekte ve çalışmalarını bu doğrultuda sürdürmektedir.

Özetle;

Rogerus Baco’nun eleştirel felsefesi

Rogerus Baco çağdaşlarına ve kendisinden önceki düşünürlere yaptığı eleştirilerle öne çıkmış, yanlış yapmanın dört nedenini sıralamıştır:1) Değeri olmayan otoriteye teslimiyet, 2) Geleneğin etkisi, 3) Yaygın önyargı, 4) Bilginin gösterişli teşhiri ile bilgisizliğin gizlenmesi. Rogerus Baco’ya göre felsefi konularda yazı yazabilmek için mutlaka bilimlerden haberdar olmak ve bilimsel deneye uygun bir düşünce ortaya koymak için bazı temel farklılıkların belirginlik kazanması gerekmekteydi. Bilim insanları her şeyden önce düşüncelerini türettikleri kaynağın sağlam olup olmadığını araştırmalı, bunu da aklın kurallarına uygun olarak yapmalıydı. Bilinmesi gereken dört temel bilim bulunmaktaydı. Matematik bu bilimler arasında kilit öneme sahipti. Matematik bilmeyenler dünyayı oluşturan ilişkilerle düzgün biçimde iletişim kuramayacaktır. Matematik aklı öteki bilimler ve dünyanın kavranması için hazırlamakta ve varolan şeylerin tümünün birden belli bir bilgisine yükseltmektedir.

Rogerus Baco’nun başlıbaşına bir toplum felsefesi yoktur, ama kimi ilahiyat sorunlarıyla bağlantılı olarak toplum sorunlarına da el atmıştır. Ahlak felsefesi insanın kendi kendisi, komşusu ve Tanrı ile olan ilişkilerini denetleyen ve ona bu yolda rehberlik eden bilimdir. Dolayısıyla ahlak “insanın mutluluğu ve selameti ile ilgilidir. Ahlak felsefesinin bu pratik amacı onu bilimler arasında en asil konuma oturtur. Rogerus Baco için felsefe, bilgelik yolunda insanın araç gibi kullandığı aklı incelikli bir hale dönüştüren akademik bir uğraştır. Bilgelik peygamberlere ve kilisenin üst düzey insanlarına verilmiştir. Bu yüzden ilahiyat tüm bilimleri kuşatan tümel bir erdemdir. Bu tümel erdem bütün olarak Tanrı’nın kendisinde bulunur ve O’nun sayesinde insanlara vahyedilir. İlahiyatın gölgesi altında verilmesi gereken ahlak ve eğitim böyle tümel bir erdemi biçimlendirerek tümel bir toplum yaratacaktır. Rogerus Baco’nun en büyük hayali, ortak bir iman etrafında birleşmiş insanların tek bir insan tarafından yönetildikleri bir toplumdur. Augustinus bu toplumun ancak cennette ortaya çıkacağını söylemiş, Rogerus Baco ise böyle bir toplumun yeryüzünde oluşacağına inanmıştı.

Hazırlayan: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Ömer YILDIRIM'ın Kişisel Ders Notları. Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf "Felsefeye Giriş" ve 2., 3., 4. Sınıf "Felsefe Tarihi" Dersleri Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Açık Öğretim Felsefe Ders Kitabı



Ana Sayfa | Felsefeye Giriş | Felsefe Dersleri | Felsefe Akımları | Filozoflar | Felsefe Tarihi | Felsefe Sözlüğü | Yeni Felsefe Sözlüğü | Sosyoloji | Psikoloji | Antropoloji | Mantık | Arkeoloji | Okuma Odası | Felsefe Grubu Öğretmenleri İçin Gerekli Belgeler | Ekonomi | İletişim

felsefe | fizik | coğrafya | tarih | Osmanlı Devleti


Düşünce PLATFORMU
  2005'ten beri, felsefe.gen.tr
  Bu web sitesi, Sosyolog Ömer YILDIRIM tarafından derlenmiş ve hazırlanmıştır.
 
Felsefe.gen.tr, felsefeyi tehlikeli hale getirmeyi amaçlamaktadır. (Bakınız: Nietzsche)