|
Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Nedir?
Psikolojik danışma ve rehberlik bir koruyucu ruh sağlığı hizmetidir.
Eğitim kurumları bu hizmetin uygulama alanlarından bir tanesidir. Ruh
sağlığı açısından normal, ancak gelişimsel ve uyum sorunları olan
herkesin bu hizmetlere ihtiyacı vardır. Örneğin, yeni okula gelmiş bir
öğrencinin uyum sorunu olabilir, arkadaşsızlık çekebilir, bir başka
öğrencinin sınavlara ilişkin kaygısı olabilir ya da bir üst eğitim
kurumu veya meslek seçimiyle ilgili yardım isteyebilir vb. gibi. İşte,
tüm bu sorunlara, psikolojik danışma ve rehberlik programlarından mezun
olan psikolojik danışmanlar (ki Milli Eğitim Bakanlığı'nda bu kişilere,
öğretmenlik haklarından yararlansınlar diye, rehber öğretmen denilmekte)
yardımcı olabilirler. Bu programlardan mezun olanlar yeterli bilgi ve
beceriyle donanımlılardır. Eğitim ortamında öğrencilere, psikolojik
danışma ve rehberlik hizmetleri sunulduğu takdirde, öğretim ve yönetim
işleri kolaylaşacak, hem geleceğin yetişkinleri olan çocuk ve gençlerin,
dolayısıyla toplumun ruh sağlığı korunmuş hem de çağdaş eğitim ortamı
sağlanmış olur. Rehberlik hizmet alanına ve problem alanın göre kendi
içinde ayrılmaktadır. Hizmet alanına göre; eğitim, sağlık ve sosyal
rehberlik olarak ayrılır. Problem alanına göre ise kişisel, eğitsel ve
mesleki rehberlik olarak ayrılmaktadır.
Psikolojik Danışmanlık
Psikolojik danışmanlık yapabilmek için, lisans düzeyinde Psikolojik
Danışmanlık ve Rehberlik (PDR) bölümünü bitirmek, ya da PDR anabilim
dalında yüksek lisans/doktora yapmak gerekmektedir. Psikolojik
Danışmanlar, klinik psikologlar ve psikiyatristlerden farklı olarak,
"hastalık" durumundaki, ilaç tedavisi gerektiren psikolojik
rahatsızlıklarla ilgilenmezler. Çocuk, ergen, yetişkin, yaşlı, çiftler
ve aile gibi çok çeşitli danışan gruplarıyla çalışmak üzere kendilerini
geliştirerek, uzmanlaşabilirler.
Tarih
Rehberlik hizmeti Amerika'da 20.yüzyılın başlarında mesleki rehberlik
olarak ortaya çıkmıştır. Eli Weaver, 1906'da Meslek Seçme kitabı
yayınlamıştır. Rehberlik hareketinin kurucusu olarak bilinen Frank
Persons, 1908'de Boston'da kurduğu mesleki rehberlik bürosuyla gençlere
seçecekleri mesleklerle ilgili danışma hizmeti vermiştir. Amaç,
gençlerin, kendi imkan ve yeteneklerine en uygun mesleği seçmelerine ve
bu mesleğe hazırlanarak girmelerine yardım etmektir.
Türkiye'de Rehberlik
Bugünkü anlamda rehberlik kavramı, Türk eğitimine 1950'lerin ilk
yıllarında 1947'de Marshall yardımı çerçevesinde başlayan Türk-Amerikan
dostluk ilişkileri, eğitim alanında da değişme ve gelişme arzularını
kamçılamıştır.Amerika’ya gruplar halinde öğrenciler gönderilmeye
başlanmıştır. Birçok yöneticiler, eğitimciler, askerler, vb.
"görgü-bilgi arttırmak" için gruplar halinde gönderilmiş; oradan da
Türkiye’ye birçok alanlarda "uzmanlar" gelmeye başlamıştır. Organize
rehberlik faaliyetleri, dolayısıyla psikolojik yardım hizmetleri
kavramının Türk eğitiminde yer almaya başlamasında bu ilişkilerin büyük
rolü olmuştur. Gerçi 1950’den önceki yıllarda da öğrencinin kişisel
gelişmesi için bazı fikirler ve çabalar eğitim literatüründe ve okul
faaliyetlerinde görülmektedir. Çocuğun kendi yetenek, ilgi ve
ihtiyaçları çerçevesi içinde öğrenip gelişmesinin gerektiği fikri
yaygındır. 1939 tarihli bir ilkokul müfredat programında, öğretmenin
öğrencilere "kılavuzluk" etmesi işaret edilerek rehberlikten
bahsedilmeye başlanmıştır. Öğrencinin kişisel gelişmesini daha etkili
bir şekilde sağlamak için okul ve ailenin işbirliği gereği idrak
edilerek’ okullarda Okul-Aile Birlikleri kurulmuş ve Millî Eğitim
Bakanlığı, Okul-Aile Birlikleri yönetmeliğini çıkartmıştır.
Uygulamada Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik
Psikoloji biliminde ortaya konan yeni teoriler ve sanayileşme ile
gelişen yeni meslek dalları rehberlik hizmetinin sürekli gelişmesini
sağlamıştır. Psikolojik Danışma ve Rehberlik hizmetinde kişinin
kendisini daha iyi tanıması, istekleri, yetenekleri ile seçeceği meslek
arasında uyum veya uyumsuzluk durumları araştırılmaktadır.
Psikolojik Danışma ve Rehberlik hizmetinde kullanılan bazı teknikler:
- Soru Listesi
- Anket
- Otobiyografi
- Gözlem
- Vak’a Kaydı
- Arzu Listesi
- Bier Cümle Tamamlama Testi
- Zaman Cetveli
- Problem Tarama Listesi
- Başarı / Kabiliyet Karşılaştırma Tablosu
- Değerlendirme Cetveli
- Ev Ziyaretleri
- Sosyometri
- Vaka incelemesi
- Vaka-Temsili
- Sosyodrama
- Psikod-rama
|
