Bağlamsal Bellek Nedir?

Kütüphanede oturmuş ders çalıştığınızı farz edin.

Siz bilinçli olarak önünüzdeki materyali öğreniyor olsanız bile, büyük olasılıkla bilinçsiz bir biçimde çevrenizle ilgili rast gele bilgiyi de belleğinize depolamaktasınız. Söz konusu olan oturduğunuz masanın pozisyonu, salonun aldığı ışık miktarı, kütüphanenin kokusu gibi dışsal ipuçlarıdır. Daha sonra günün aynı saatinde aynı yere oturduğunuzda bu tür fiziksel çevreye ilişkin rast gele minik ipuçları orada öğrendiğiniz bilgiyi daha kolay hatırlamanızı sağlayacaktır.



Bağlamsal belleğin çalışma ilkesi, bilginin öğrenilmesinde ve geri getirilmesinde aynı mekansal ipuçlarını kullanmasıdır. Bu ilkeden yola çıkarak, örneğin psikoloji dersinizi aldığınız aynı sınıfta psikoloji sınavına girerseniz, bilgiyi geri getirme şansınızın daha yüksek olduğu söylenebilir. Aynı ilkeyi tersinden de düşünebilirsiniz. Eğer öğrenme ve geri getirme ortamı farklı ise, belleğin bağlamsal özelliğinden yararlanamazsınız. Mesela okulda gireceğiniz sınav için kafede ders çlışıyorsanız, bağlamsal ipuçlarından yararlanmanız mümkün değildir.

Ayrıca bağlamsal belleğe bağlı olarak geri getirme kolaylığı yaşamak için her durumda fiziksel olarak aynı mekana gitmemiz olanaklı değildir. İlkokuldaki sınıfımızı ziyaret ettiğimizde, daha önce adını hatırlamadığıma bir arkadaşımızın adını hatırlayabiliriz ve buna şaşırabiliriz de. Ama arkadaşımızın adını hatırlamak için illa ilkokula gitmemiz mümkün olmayabilir. Bu durumda, zihinsel olarak aynı fiziksel ortamı düşünmeye çalışarak, bağlamsal bellekten yararlanmayı umabiliriz (Uba ve Huang, 1999).

Derleyen: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf "Psikolojiye Giriş" ve 2. Sınıf "Deneysel Psikoloji", 4. Sınıf "Sosyal Psikoloji" Dersi Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Açık Öğretim Psikoloji Ders Kitapları ve MEB Liseler İçin Psikoloji Dersi Ders Kitapları