|
Pierre Bayle
Kimdir?
1647-1706 yılları arasında yaşamış olan Fransız filozofudur. Temel eseri
"Tarihsel ve Eleştirel Sözlük" olan Bayle, felsefi akıl yürütmenin
evrensel bir kuşkuculuğa yol açtığını, doğanın ise insanı körü körüne
inanca zorladığını savunmuştur. Rasyonel çaba ve çalışmanın değersiz
olduğunu öne süren Bayle, yine de insanın dış dünyada varlıkların,
nesnelerin var olduğu ve Tanrı'nın aldatan bir varlık olmadığı görüşünü
temellendirmek için, saf insanca dayanılması gerektiğini belirtmiştir.
Bayle, 17. yüzyıl felsefesinin şüpheci düşünürlerindendir. Akla yönelik
şüpheyi derinleştirmiş ve sistematik bir septisizme varmıştır. Din ile
bilimin uzlaştırılamazlığı fikrinden hareket etmiştir, dinsel dogmalarla
aklın bilgileri arasında bir uzlaşma sağlanamayacağını öne sürmüştür.
Dolayısıyla Pascal ile aynı şekilde her şeyin akıl ile
aydınlatılabileceğine inanmamaktadır.
Bayle, çifte doğruluk önermesini ileri sürer, bunlar; aklın doğruları ve
inancın doğrularıdır. Bayle'nin şüphesi kartezyen felsefenin ilkelerini
de kapsar. O hem "düşünüyorum"dan, hem de matematik aksiyomların
kesinliğinden şüphe eder. Ona göre bilginin hiç bir yerinde şüpheyi sona
erdirecek bir kesinlik söz konusu olamaz.
|
