|
Peter Alekseyeviç Kropotkin
Kimdir?
9 Aralık 1842'da Moskova'da doğdu. Babası Prens Aleksei
Kropotkin; annesi ise Yekaterina Nikolaevna'dır. 1846'da
anneleri veremden ölünce, Peter ve kardeşleri daha katı olan
babaları tarafından büyütülür.
Kropotkin Ağustos 1857'de on beş yaşındayken St. Petersburg'daki
Pages Taburu'na katılır. Bu taburda çoğunluğu soylu sınıfından
150 genç eğitim görmektedir. Kropotkin sınıf arkadaşları ile
ilişkilerini geliştirmekte zorlanır; taburdan ayrıldığı 1862'ye
kadar zamanının büyük bir bölümünü kitap okumaya, mektup yazmaya
ve dergi çıkarmaya ayırır.
Pages Taburu mezunlarının Rus ordusunda istedikleri yerde göreve
gitme hakları bulunmaktaydı. 1862'de mezun olan Kropotkin ise
Sibirya'yı tercih etti. Böylece on yıl sürecek bir gezginlik
dönemi başlamış oldu. Sibirya'da aldığı görevler Kropotkin'de
hükümete karşı bir hayalkırıklığı oluşmasına neden oldu.
1864'de işinden istifa etmeyi düşündüğü bir sırada, kendisine Mançurya'nın coğrafik araştırmasına katılması teklif edildi.
Teklifi kabul eden Kropotkin 1865 yılında kendisini tamamen bu
coğrafi araştırmaya adadı.
Kropotkin 1867 Nisan'da nihayet ordudan ayrıldı; ve Irkutsk'u
terk ederek St. Petersburg'a döndü. Burada Merkezi İstatistik
Komitesi'nde çalışmaya başladı. Bir taraftan da Coğrafya
Topluluğu için yaptığı çalışmalara devam ediyordu. Üniversiteye
kayıt yaptırdı, ama mali sorunlar yüzünden mezun olamadı.
1868-1870 yıllarında zamanını tamamıyla coğrafya çalışmalarına
ayırdı.
1871 Sonbaharında babası ölür. Aynı yıl Kropotkin kamu
görevlerinden ayrılır. İmparatorluk Coğrafya Topluluğu ona
sekreterlik görevi teklif eder. Bu onun yaşındaki birisi için
büyük bir onur sayılan bir görevdir; ancak Kropotkin orada
yapacağı kariyeri boşa geçirilmiş olarak değerlendirerek,
teklifi reddeder.
Kropotkin ve Anarşizm
1871 Paris Komünü'nün etkisi ile işçi hareketlerine olan ilgisi
artar; işçi hareketleri hakkında daha çok şey öğrenmek için
yurtdışına seyahat etmeye karar verir. 1872 Şubat'ta Rusya'dan
ayrılarak İsviçre'ye hareket eder. Zürih'e varır varmaz hemen
Enternasyonal'in yerel şubesine üye olur. Ancak bir süre sonra
daha radikal olan Jura Federasyonu'nun Neuchatel'deki merkezini
ziyaret eder. Buradaki izlenimleriyle anarşizmi benimser.
Kropotkin 1872 Mayıs'ta Rusya'ya döner; nihilistlerin
liderliğindeki Chaikovski Çevresi içinde devrimci görüşlerin
yayılmasında önemli bir rol üstlenir.
1873 yılında Peter Kropotkin tutuklanarak hapse atılır; 1876'da
İngiltere'ye kaçar. Burada kısa bir süre kaldıktan sonra
İsviçre'ye giderek Jura Federasyonuna katılır. 1877'de Paris'e
gider; burada sosyalist hareketin başlatılmasına katkıda
bulunur. 1878'de İsviçre'ye döner; Jura federasyonunun devrimci
gazetesi Le Révolté'ye yazılar yazar.
1881'de, Çar II. Alexander'ın suikaste uğramasından kısa bir
süre sonra Kropotkin İsviçre'den sınırdışı edilir. Thonon (Savoy)'da
kısa bir süre kaldıktan sonra Londra'ya gider. Burada bir yıl
kadar kaldıktan sonra 1882'nin sonlarına doğru tekrar Thonon'a
döner. Burada Fransız hükümeti tarafından tutuklanır. Lyon'da
yapılan duruşmada Enternasyonal üyesi olduğu gerekçesiyle beş
yıl hapis cezasına çarptırılır. 1886'da serbest bırakılınca
Londra'ya yerleşir. Aynı yıl Sibirya'ya sürgün edilen kardeşi
Alexander intihar eder.
1890larda zamanının çoğunu yazmakla geçirir; kitaplarında
anarşist-komünizmi teorisini geliştirmeye çalışır. 1897'de
Kanada ve ABD'yi ziyaret eder. Amerikan dergisi Atlantic Monthly
anılarını basmayı kabul eder.
1901-1909 yılları arasında daha çok Rusça yazılar yazar. 1905
devriminin başarısızlığa düşmesi hayal kırıklığına uğramasına
yol açar.
Savaş ve Devrim Anlayışı
1909'de İsviçre'ye döner; Lena altın madenlerinde 270 işçinin
katledilmesi olayının gündeme getirilmesi için çalışır. Ancak bu
çabaları Birinci Dünya Savaşı ile kesintiye uğrar.
Birinci Dünya Savaşı sırasında açıkça Almanya'ya karşı tavır
alır. Bu tavrı birçok kişi tarafında sert şekilde eleştirilir;
Errico Malatesta gibi pek çok anarşist bu dönemde Kropotkin'den
uzaklaşır.
1917'de Petrograd'a gider; burada Kerensky hükümetine
yardımlarda bulunur. Ancak Bolşeviklerin iktidara gelmesiyle bu
çabaları da sona erer.
Peter Kropotkin 8 Şubat 1921'de öldü. Lenin'in kişisel izni ile
Novodevichy mezarlığında anarşistler tarafından büyük bir cenaze
töreni düzenlendi. Bu anarşistlerin kitlesel olarak Rusya'daki
son bir araya gelişi oldu.
Kitapları
-
1902 Londra, Karşılıklı Yardımlaşma (Mutual Aid: A Factor of
Evolution)
-
1892 Paris, Ekmeğin Fethi (The Conquest of Bread)
-
Tarlalar, Fabrikalar ve Atölyeler (Fields, Factories and
Workshops)
-
The Great French Revolution
-
1887, In Russian and French Prisons. Kitabın internet baskısı
-
1889, Bir Devrimcinin Anıları (Memoirs of a Revolutionist).
-
1915 New York, Russian Literature: Ideals and Realities. Kitabın
internet baskısı
Makaleleri
-
"Research on the Ice age", Notices of the Imperial Russian
Geographical Society, 1876.
-
"The desiccation of Eur-Asia", Geographical Journal, 23 (1904),
722-741.
|
