|
Öznel İdealizm Nedir?
Nesnel varlığı insansal bilincinin ürünü sayan idealizm anlayışı, öznel
idealizm, varlığın kaynağını insansal ruha indirger ve maddeyi
düşüncenin ürünü sayar.
Nesnel idealizmcilerle öznel idealizmcilerin savları hemen hemen yok
gibidir. Her ikisi de tanrı bilime felsefesel bir temel sağlamada
birleşirler, her ikisi de metafiziktir, her ikisi de felsefenin temel
sorununun da ruha öncelik tanıyıp nesnel gerçekliği yadsırlar,
gerçeklikten yola çıkmayı düşünsel varsayımlar oluştururlar, her ikisi
de gizli ya da açık, bilime karşıdır ve bilinemezcidir.
Öznel düşüncellik tarihsel süreçte çeşitli biçimlerde ileri sürülmüştür:
Şüpheciliği yöntem olarak kullanan bütün Yunan düşünürleri, başta
Protogoras olmak üzere hemen bütün sofistler , başta Pyrrrhon ve
Ainesidemos olmak üzere bütün şüpheciler, başta Arkesilaos ve Karneades
olmak üzere bütün Sokratesçi şüpheciler öznel düşüncelciliğe düşmekten
kaçınmamışlardır. Bunun nedeni de bütün şüphecilerin; duyumların,
nesnelerin niteliklerini yansıttığı olgusunu yadsımalarıdır.Usçuluğun
kurucusu Fransız düşünürü Rene Descartes’in metafiziği, nesneyi, insan
zihninin bir tasarımı saymakla tümüyle öznel düşünceci bir öğretidir.
Nesnel gerçekliği yadsıyan ve tek geçerliğin insan duyumlarından ibaret
olduğunu savunan İngiliz düşünürü David Hume’in, Alman düşünürü Imanuel
Kant’ı hazırlayan şüpheci öğretisi de açık bir öznel düşünceciliktir.
Öznel düşünceci öğretilerden biri de Fransız düşünürü Auguste Comte’un
olguculuğudur. Çeşitli öznelci öğretilerde çeşitli adlar altında ileri
sürülen algı’ların olguculuktaki yeni adı da olgu’dur. Olgucular olgular
sözünden algılar’ı anlarlar. Onlara göre bize araçsız olarak verilen tek
bilgi olgular,eş deyişle algılarımız ve duyularımızdır. Bilim bunlarla
yetinmeli, başkaca bilgiler edinme isteğine boşuna kapılmamalıdır. Bu
ise nesnel dünyadan kopmayı ve kendi bilinci içine kapanmayı, eş deyişle
öznel düşünceciliğe düşmeyi dile getirir. Heidegger’e göre “evren,
ancak, içinde insan bulunduğu oranda vardır.” Demek ki nesnel gerçekliği
yaratan insandır ve insansız nesnel gerçeklik yoktur.
|
