|
Neden Nedir?
Bir olayı meydana getiren etken.
Neden kavramını ilk olarak öznel nedenler ve nesnel nedenler olmak üzere
ikiye ayırmak mümkündür. Nesnel nedenler, insanın bilinç ve iradesinden
bağımsız olarak etken olan nedenlerdir. Örneğin yoksul bir köylünün
bilgisiz kalmasının nedeni böylesine nesneldir, onun bilinç ve
iradesinin dışındaki yaşam koşullarından doğmaktadır. Öznel nedenlerse
nesnel nedenlerin insan bilincindeki yansımasına dayanan insansal
faaliyetlerdir.
Örneğin bireyin şu ya da bu siyasayı izlemesinin nedeni böylesine
özneldir,onun bilinç ve iradesine bağlıdır. İkinci olarak temel nedenler
ile temel olmayan nedenler diye ikiye ayrılabilir.bir etkinin zorunlu ve
öznel niteliklerini temel nedenler rastlantısal niteliklerini temel
olmayan nitelikler gerçekleştirebilirler.
Örneğin bir uçağın uçuşundan da temel neden uçağın motorudur, temel
olmayan neden pervanelerdeki bir bozukluktur. Üçüncü olarak ise dış
nedenler ve iç nedenlerdir. Bir nesne ya da olaya başka neden ve
olaylarca yapılan etkiler dış nedenler bir nesne ya da olayın
geliştirici iç çelişkileri iç nedenlerdir.
Örneğin ısı bir yumurtanın civcivleşmesi için dış neden, tohumsa, iç
nedendir. Dış ve iç nedenler birbirleriyle bağımlıdır. Birinin
etkileyebilmesi öbürünün varlığına bağlıdır ve biri öbürüne dönüşebilir.
|
