|
Monad Nedir?
Leibniz'in felsefesinde, sonul gerçekliği oluşturan , sonsuz küçüklükte
ruhsal-maddi varlıklara verilen ad. Leibniz bu terimi felsefenin temel
kavramı olarak kullanmıştır. Her monad bilinçlilik derecesine göre,
öteki monadlardan farklılaşan tek, yok edilemez, dinamik bir tözdür.
Monadlar arası gerçek bir nedensellik ilişkisi yoktur, ama her biri
kendi içinde bir değişme ilkesini barındırır. Yaratılış sırasında
Tanrı'nın kurduğu düzende bütün monadlar birbirleriyle eş zamanlı olarak
ayarlanmıştır. Bu yüzden de her monad öteki monadlardan etkilenmediği
halde değişen gerçekliğin tümünü olduğu gibi yansıtır. Böylece
farklılıklar dünyasına birlik egemen olur.
Bu terim ilkin antikçağ Pitagorasçılarınca kullanılmıştır.
Pitagorasçılara göre monad, ruhla özdeği aynı zamanda içeren, evrensel
matematik bir birimdir ve “1” sayısıdır. Sonra Platon'un ideaları için
kullandığı bu deyim Yeniplatoncuların dilinde tanrıyı dile getirmiştir.
Monotheizm: Tanrının dünyadan ayrı ve tek olduğuna inanma. En
büyük tektanrıcı sistemler Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam olmakla
birlikte pek çok dinde tektanrıcı öğelere rastlanır.
Tek tanrıcılığa dayalı bu üç dinde tanrı, birlik ve yalınlık(ezeli
varlık olarak tanrı) özelliklerini taşır. Ayrıca sadakatin ve
güvenirliğin ifadesidir. Panteizm'deki tanrı anlayışından farklı olarak
tektanrılıktaki tanrının kendi kişiselliği vardır. Kendi iradesiyle hem
doğal hem de tinsel dünyalar yaratmıştır. Tanrı aynı zamanda en yüksek
iyiliğin kaynağıdır.
İbranice kutsal metinler, İsrailoğullarının öbür tanrıların varlığını
yadsımaksızın bir tanrıya tapmış olduğunu gösterir. Hıristiyanlık'ta ise
üçlü baba, oğul, kutsal ruh üçlemesi vardır. Bunlar bu iki dini
tektanrıcılıktan uzaklaştırmaktadır. Tektanrıcılık Hıristiyanlıkta ve
Yahudilikte İslam'da olduğu kadar vurgulanmaz. İslam inancına göre Allah
birdir, varlığının başlangıcı ve sonu yoktur, yaratılmış şeylerin hiç
birine benzemez.
|
