eviri Faaliyetlerinin Rnesans Felsefesine Etkileri Nelerdir?


slam felsefesinin kavramsallamas ve sistematik bir yapya brnmesinde zellikle Antik Yunan, Msr ve Hint felsefelerinden Arapaya yaplan evirilerin etkisi byktr.



evrilen eserler, slam corafyasnda tartmalarla irdelenmi ve yorumlanarak zgn dnceler oluturulmutur. Bu durum, Badat ve Tunus gibi yerleri bilim ve felsefenin merkezi konumuna getirmi; astronomi, tp ve felsefe gibi alanlarda gelimeler olmutur.

slam dinini yayma dncesiyle Emevi ve Abbasi ynetimlerinin geni bir corafyaya yaylmas, beraberinde bilim ve felsefenin de bu corafyalarda gelimesini salamtr. 12. yzyldan itibaren grlen bu gelime srecinde Bat; ilk olarak slam ilimleri, Antik Yunan, Hint ve Msr eserlerini Arapadan kendi dillerine evirmeye balamtr. Batnn ilk eviri merkezleri; spanyann Toledo, talyann Sicilya ve Salerno ehirleridir. eviri merkezlerinin buradan balamasnn nedeni slam kltrnn zellikle Toledo ve Sicilyada uzun sre varln devam ettirmesidir. Aralarnda Mslman, Yahudi ve Hristiyanlarn bulunduu mtercim bir grup; tp, astronomi, kimya, felsefe ve mantk gibi alanlarn eserlerini evirmitir. Bu dnemde Aristotelesin Metafizik, bn Snnn el- Kanun fit Tp ve Sahl b. Birin Astronomi Risalesi gibi bilim ve felsefe eserleri evrilmitir. Bunun yan sra Kuran- Kerim de tercme edilmitir.



eviri hareketinin youn olarak 16-17. yzyln sonlarna kadar devam ettii grlmektedir. Bat, slam felsefesiyle ve eviri kitaplaryla karlamadan nce Antik Yunan felsefesinin yalnzca kutsal retileri destekleyen dncelerini alm, dierlerini ise dlamtr. ki kltrn etkileimi, Antik Yunan felsefesinin neredeyse tamamnn Bat tarafndan renilmesini salam ve dolaysyla Rnesansn ortaya kmasnn nedenlerinden biri olmutur.

12. yzyl eviri hareketinin tarihsel seyrine bakldnda baz nemli olaylar u ekildedir.

12. yzylda Afrikal Konstantin, Tunustan getirdii tp alanndaki eserleri Salernoda Latinceye kazandrmtr.

13. yzylda Roma mparatoru II. Frederick, slam ilimlerinin yakndan renilmesi iin 1224te Salernoda bir niversite kurdurmu ve buraya mtercimlerin atanmasn salamtr. eviri faaliyetlerinin Avrupaya yaylmasnda bu niversite kaynaklk etmitir.

13. yzylda eviri hareketi Almanya ve Fransaya yaylarak 14. yzylda btn Avrupay etkisi altna almtr.

evirilerle kazanlan birikim, baarl bir dnme uram ve 15. yzylda talyada balayacak Rnesans iin zemin hazrlamtr.

15. yzyldan 17. yzyla kadar astronomi ve matematik bilginlerinin Latinceye evrilen eserleri ve ele aldklar problemlere ynelik zmleri; bu yzyllarda yaam Kopernik, Galilei, Newton ve Leonardo D. Vinci gibi bilim insanlarnn tartmalar arasna girmitir.

Yunancadan Farsaya evrilen eserler, Tebriz ve Trabzon zerinden Anadolu ile Bizansa gemitir. 15. yzylda stanbulun Fethinden sonra Osmanlya geen tartma ve problemler sentez balamnda deerlendirilmitir. Ayrca nl matematiki ve astronom Nasreddin-i Tusnin slam limlerince problemleri zlm olan trigonometriye ynelik eserinin ilk kez Osmanl Dneminde evirisi yaplmtr.

slam felsefesinde tartlan problemlerin eviriler yoluyla inan, varlk ve bilgi gibi felsefi konularda Bat filozoflarn etkiledii grlmektedir.

eviride ulalan kitap, bulu, harita ve aletler Avrupal bilim insanlar tarafndan kullanlm ve gelitirilmitir. Bu durum, Avrupadaki bilim almalarnda tekniin de ilerlemesine katkda bulunmutur.

Tercüme Store 300 üzerinde dilde tercüme bürosu hizmetlerini sagliyor. Akademik tercüme icin dunya capinda genis akademisten kadrosuyla hizmet saglamaktadir.


Hazrlayan: Sosyolog mer YILDIRIM
Kaynak: mer YILDIRIM'n Kiisel Ders Notlar. Atatrk niversitesi Sosyoloji Blm 1. Snf "Felsefeye Giri" ve 2., 3., 4. Snf "Felsefe Tarihi" Dersleri Ders Notlar (mer YILDIRIM); Ak retim Felsefe Ders Kitab