Kavramlarda İçlem Nedir? Kavramlarda Kaplam Nedir?

Kaplam, kaplayan ve kuşatan demektir. İçlem ise bir kavramın kendine has özellikleriyle tanımlanmasıdır.



Kaplam, bir kavramın kapsadığı veya içine aldığı bireyleri, içlem ise bu bireylerin ortak özelliklerini gösterir. Başka bir deyişle kavramın kapsadığı konu ve nesneler onun kaplamını, işaret ettiği özellikler ise onun içlemini oluşturur. İçlem ile kaplam arasında ters orantı vardır. Birisi arttıkça diğeri azalır ya da birisi azaldıkça diğeri artar.

- Bir örnekten yola çıkalım: Varlık > Canlı > Bitki > Çiçek > Gül

Bu örnekte, “Varlık” kavramı daha geneldir ve dolayısıyla bu kavramın kaplamı çok, içlemi azdır. “Gül” kavramı varlık kavramına göre daha az geneldir ve bu nedenle varlık kavramına göre gül kavramının kaplamı da daha az, içlemi daha çoktur. Buna göre, varlık bütün canlıları içine alır. Canlı kavramının içine de bitkiler girer. Çiçek bir bitkidir. Gül de bir çiçektir. O hâlde kaplamı en geniş olan şey, “varlık”tır. İçlemi en geniş olan ise “gül”dür. Çünkü güle, diğer çiçeklerden, bitkilerden, canlılardan ve varlıklardan birçok özelliğiyle ayrıldığı için gül denilmiştir.



Bir kavramın içine aldığı bireylerin ortak özellikleri o kavramın içlemini gösterir. “Gül” kavramının içlemini, ortak özellikleri olan “çiçek”, “bitki”, “canlı”, “varlık” vs. gösterir.

Bir başka örneğe daha bakalım. Aşağıda örneklenen kavramlardan kaplamı en geniş olan genel kavram, “Canlı”dır. Diğer kavramlar onun kaplamında yer alır. Taşıdığı özellikler bakımından içlemi en fazla olan kavram ise “Yeşil erik”tir. Diğer kavramlar onun içleminde yer alır. Yeşil erik kavramından bitki kavramına çıkıldığında yeşil erik ve erik olma özelliği kaybedilir. Canlı kavramından aşağı inildiğinde ise her basamakta daha az konu ve nesne kapsanır. Bu yüzden kaplam azalır. Örneğin; meyve kavramına inildiğinde artık bitki ve canlı türleri kapsanamaz.

Canlı > Bitki > Meyve > Erik > Yeşil erik

Hazırlayan:
Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Ömer YILDIRIM'ın Kişisel Ders Notları. Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 3. Sınıf "Klasik Mantık" Dersi Ders Notları (Ömer YILDIRIM)



< Mantık Dizinine Geri Git

> Bu sayfaya ilişkin etiketler: Mantık, klasik mantık, mantık konu anlatımı, mantık ders notları, tümel kavram, tikel kavram, tekil kavram, somut kavram, soyut kavram, distribütif kavram, kolektif kavram, içlem nedir, kaplam nedir