|
Jean Bodin
Kimdir?
(d. 1530, Angers ö. Haziran 1596, Laon, Fransa)
Fransız siyaset felsefecisi.İlahi hak üzerine kurulu ve yalnızca doğal
hukuk ile sınırlanabilen mutlak yasama erkine sahip demokratik bir
monarşi içinde kral ve parlamento arasında denge kuran ideal devlet
kuramı ile tanınır.
Bodin, 1546 yazında Angers'de Karmelit tarikatına kabul edildi. Üç yıl
sonra eğitimini tamamlamak üzere tarikatın Paris'teki okuluna
gönderildi. 1551'de bilinmeyen bir nedenle tarikata bağlılık andının
geçersiz sayılmasına izin verildi ve Bodiri medeni hukuk okumak üzere
Toulouse Üniversitesi'ne gitti. Toulouse'da öğrenci ve öğretmen olarak
1361'e değin kaldı. O yıl, Katolikler ile Huguenotlar (Fransız
Protestanları) arasında iç savaşın başladığı sırada hukuk öğretmenliğim
bırakıp avocat du roi (krallık avukatı) olarak Paris'e döndü. 1571'de
kralın kardeşi Alençon dükü François'nın danışmanı oldu; yönetimde ve
diplomatik hizmetlerde görevli kişilerle tanıştı. 1576'da Vermandois'dan
halk temsilcisi olarak Blois'da toplanan 6tat Generaux'ya (Millet
Meclisi) girdi. Bu olay krallığın gözünden düşmesine yol açtı.
Huguenotlara savaş açılması yerine, görüşme yapılmasını savundu.
Monarşiye zarar vereceği nedeniyle krallık arazisinden feragat
edilmesine de karşı çıktı. Soylu ve ruhban sınıfın taleplerin;
benimsemeyerek Tiers Etat'nm hakkını savundu. 1583' te Alençon dükünün
ölümü üzerine, krallık procurateur'ü (vali) olarak Laon'a çekildi. On üç
yıl sonra burada vebadan öldü.
Başlıca yapıtı olan Six Livres de la Republique (1576; Cumhuriyetin Altı
Kitabı) 17. yüzyıl İngiliz filozofu Thomas Hobbes'u etkiledi.
Bodin kitabındaki siyasal model ile, vatandaşların gereksinimlerini
bilen bir yöneticiye itaat edilmesi üzerine kurulu bir medeni düzeni
vurguluyordu. Katolikler ile Huguenotlar arasında, 16. yüzyıl din
savaşlannda yaşanana benzer bir anarşiden kaçınmak için, hükümet
kararlanna saygı gösterilmesini gerekli görüyordu. Bodin'in öbür
yazıları arasında, evrensel hukuk ilkelerini belirlemeye yönelik
eleştirel bir tarih incelemesi (1566) ile dinleri özünde, insan
davranışlannın ardındaki etik norm olarak gören ve On Emir'e
dayandırılmaları gerektiğini öne süren karşılaştırmalı bir dinler
araştırması yer alır.
İnsanlık eğer artık dünyanın, evrenin merkezi olduğuna ya da bir öküzün
boynuzları üzerinde durduğuna inanmıyorsa, bunda en büyük pay hiç
kuşkusuz, güneş sisteminin gerçek yapısını yaklaşık olarak açıklayan
Copernicus (Kopernik)’tedir.
1473 yılında Polonya’nın Torun kentinde zengin bir tacirin oğlu olarak
doğan Kopernik, öğrenimine Krakow Üniversitesi’nde astronomi okuyarak
başladı. Daha sonra İtalya’ya giderek Bologna Üniversitesi’nde
astronomi, Padova Üniversitesi’nde tıp ve hukuk öğrenimi gören ünlü
astronom, 1503’te Ferrara Üniversitesi’nde kilise hukuk doktoru oldu.
1504’te Warmie’ye yerleşti ve hayatının sonuna kadar astronomiyle
uğraştı. Kopernik’in yaşadığı yıllarda bilimsel ortam, Katolik kilisenin
bağnazlığıyla kuşatılmıştı. Bilimsel gözlem ve deneylerden çok İncil’in
yazdıkları önemliydi. Dünyanın evrenin merkezi olduğuna ve sabit
durduğuna inanılıyordu.
Kopernik, bu Ortaçağ görüşüne şiddetle karşı çıktı. Güneş’in evrenin
merkezi olduğuna ve dünya dahil tüm gezegenlerin onun etrafında
döndüğüne inanan kimi İlkçağ Yunan filozoflarının görüşlerini inceledi.
Bu incelemelerini bilimsel gözlemleriyle de birleştiren Kopernik, güneş
sistemini kendi adıyla anılan bir şekilde açıkladı.
Kopernik sistemine göre; güneş sisteminin merkezinde güneş vardı, dünya
da dahil olmak üzere tüm gezegenler belirli bir yörünge izleyerek hem
güneşin hem de kendileri etrafında dönüyorlardı. Üstelik yeryüzünün
ekseni de hareketliydi. Bugünkü çağdaş güneş sistemi bilgisini çok
yaklaşık olarak açıklayan Kopernik, teorisini, “Göksel Kürelerin
Dolanımı Üzerine” adlı ünlü yapıtında açıklayarak ölümsüzleştirdi.
Teorisinin doğruluğundan kuşku duymayan Kopernik’e yapıtının ilk nüshası
1543’te, yani ölüm döşeğinde ulaştırıldı. Kopernik’in ölümünden yıllar
sonra, 1610’da Galilei dürbünü icat etti ve Kopernik sisteminin
doğruluğunu kanıtladı.
Kopernik sistemi, felsefi açıdan yer merkezlilik tezini yıkarak evren
bilimin teolojiden ayrı ve bağımsız bir bilim olmasını sağladı.
Ek Bilgiler
Fransız siyaset felsefecisi. İlahi hak üzerine kurulu ve yalnızca doğal
hukuk ile sınırlanabilen mutlak yasama erkine sahip demokratik bir
monarşi içinde kral ve parlamento arasında denge kuran ideal devlet
kuramı ile tanınır.
Bodin, 1546 yazında Angers'de Karmelit tarikatına kabul edildi. Üç yıl
sonra eğitimini tamamlamak üzere tarikatın Paris'teki okuluna
gönderildi. 1551'de bilinmeyen bir nedenle tarikata bağlılık andının
geçersiz sayılmasına izin verildi ve Bodiri medeni hukuk okumak üzere
Toulouse Üniversitesi'ne gitti. Toulouse'da öğrenci ve öğretmen olarak
1361'e değin kaldı. O yıl, Katolikler ile Huguenotlar (Fransız
Protestanları) arasında iç savaşın başladığı sırada hukuk öğretmenliğim
bırakıp avocat du roi (krallık avukatı) olarak Paris'e döndü. 1571'de
kralın kardeşi Alençon dükü François'nın danışmanı oldu; yönetimde ve
diplomatik hizmetlerde görevli kişilerle tanıştı. 1576'da Vermandois'dan
halk temsilcisi olarak Blois'da toplanan 6tat Generaux'ya (Millet
Meclisi) girdi. Bu olay krallığın gözünden düşmesine yol açtı.
Huguenotlara savaş açılması yerine, görüşme yapılmasını savundu.
Monarşiye zarar vereceği nedeniyle krallık arazisinden feragat
edilmesine de karşı çıktı. Soylu ve ruhban sınıfın taleplerin;
benimsemeyerek Tiers Etat'nm hakkını savundu. 1583' te Alençon dükünün
ölümü üzerine, krallık procurateur'ü (vali) olarak Laon'a çekildi. On üç
yıl sonra burada vebadan öldü.
Başlıca yapıtı olan Six Livres de la Republique (1576; Cumhuriyetin Altı
Kitabı) 17. yüzyıl İngiliz filozofu Thomas Hobbes'u etkiledi.
Bodin kitabındaki siyasal model ile, vatandaşların gereksinimlerini
bilen bir yöneticiye itaat edilmesi üzerine kurulu bir medeni düzeni
vurguluyordu. Katolikler ile Huguenotlar arasında, 16. yüzyıl din
savaşlannda yaşanana benzer bir anarşiden kaçınmak için, hükümet
kararlanna saygı gösterilmesini gerekli görüyordu. Bodin'in öbür
yazıları arasında, evrensel hukuk ilkelerini belirlemeye yönelik
eleştirel bir tarih incelemesi (1566) ile dinleri özünde, insan
davranışlannın ardındaki etik norm olarak gören ve On Emir'e
dayandırılmaları gerektiğini öne süren karşılaştırmalı bir dinler
araştırması yer alır.
|
