|
Isaac Newton
Kimdir?
Isaac Newton, Galilei'nin öldüğü yıl ve Descartes'ın
Felsefenin İlkeleri (Principia philosophiae) adlı eseri yayımlanmadan
iki yıl önce, 1642 yılında, İngiltere'de Lincolnshire ilini Woolsthorpe
beldesinde dünyaya geldi. 17. yüzyıldaki ilk büyük bilginler kuşağının
yarattığı bilgiler yerini bulmuştur. Nitekim, Newton'ın kendisi, 5 şubat
1676'da, Robert Hooke'a gönderdiği bir mektupta, Bernard de Chartres'ın
ünlü ifadesini kullanarak, "devlerin omuzlarına tutunduğu için daha
uzağı görmekte olduğunu" söylemiştir.
Kavramlarda yenilik, sentez,
tümdengelim yönteminin gerekliliği bu üç özellik, Newton'ın yaratıcı
çalışmasının anlamını özetler. Kavramlarda yenilikler, renk olayını
matematikselleştirdiğinde veya evrensel çekimi ortaya koyduğunda;
sentez, hareket bilimini geliştirirken, Galilei'nin, Descartes'ın ve
Huygens'in çalışmalarını birleştirmesinde; tümdengelim yönteminin
gerekliliği, ilk gerçek akılcı mekanik kitabı olan Doğa Felsefesinin
Matematik İlkeleri'nde (Philosophiae Naturalis Principia Mathematica)
doğaya egemen olan ilkeleri ortaya koyduğunda kendini göstermiştir.
Babasının erken ölümü yüzünden, çocukluğunu annenin egemen olduğu bir ev
ortamında geçirdikten sonra, Newton (annesinin yeniden evlenmesi onun
çok zor katlandığı bir şey olmuştur), 5 haziran 1661'de, Cambridge'te
Trinity College'a girdi ve 1665'te bachelor of arts derecesi aldı.
Bu yetişme çağının ilk karne döneminde, orada aldığı derslerin
bazılarının adları elimizde bulunmaktadır. Anlaşıldığı kadarıyla o
dönemde, Eukleides üzerinde Kepler'in çalışmaları, özellikle, optik
üzerinde, Galilei'nin diyalogları üzerinde, Descartes'ın "Geometri"
kitabı ve John Wallis'in "Sonsuzküçükler Hesabı" (Arithmetica
Infinitorum) kitabı üzerinde durmuş ve düşünmüştür. Walter Chaderon'ın
Epikuros ve Gassendi hakkında ve atomculuğun yeniden ortaya çıkışıyla
ilgili yazılarını okumuştur. Ayrıca, Aristoteles'i de incelemişti
(özellikle, Organon ve Nikomalsos'a Etik kiraplamu). Büyük İngiliz
bilimadamları Robert Boyle ve Robert Hooke'un son çıkan yayınlarının
sayfalarına notlar düşmüştür.
Newton, 1665 haziranında, Cambridge'ten ayrılır ve doğduğu yer olan
Lincolnshire'a döner. Bir veba salgını İngiltere'yi kasıp kavurmaktadır,
bu yüzden, üniversite 1666'ya kadar kapalı kalacaktır. İşte, akademik
zorunluluklardan ayrı kaldığı bu aylar süresince Newton, matematikteki,
optikteki ve gök mekaniğindeki en büyük keşiflerinin temellerini bu
sırada atmıştır. Gerçi bu çalışmalarla henüz daha işin başındadır ve
onların nihai biçimlerini almaları daha zaman alacaktır. Bununla
birlikte, bu birkaç ay, Newton'ın yaşamının en verimli evresi
sayılabilir. Nitekim, dörtnala geçen 1665-1666 yıllarına ait bu dönem,
Annus Mirabilis, "Muhteşem Yıl" diye anılır.
Newton, 1669'da, Trinity College'da 1664 yılında kurulan matematik
kürsüsünün başına geçer; bu görevde 1695'e kadar kalacaktır. İlk
yıllarda derslerini optiğe (1670-1672), aritmetik ve cebire (1673-1683)
ve mekaniğe (1684-1685) ayırır; "Doğa Felsefesinin Matematik
İlkelerini", Edmond Halley'in etkisiyle ancak 1687'de yayımlayacaktır
(bu kitabın iki yeni baskısı 1713 ve 1726'da yapılacaktır). Bu arada,
1672'de, özellikle, kendi yansımalı teleskopunu takdim etmesi
dolayısıyla, Royal Society'ye (Londra Kraliyet Demeği) üye kabul edilir.
Matematik İlkeler'in yayımlanmasından sonra mekanik ve optikteki
çalışmalarını sürdürür; bununla birlikte, büyük yaratı dönemi artık
tamamlanmıştır. Artık, temel savların daha da geliştirilmesi ve
zenginleştirilmesi söz konusudur. Nitekim, kendisine karşı çıkan başlıca
hasmı Robert Hooke'un ölümünden sonra, büyük eseri «Optik»i (Opticks)
1704'te yayımlatır.
Bu dönemde, zamanının büyük bir bölümü resmi görevlerde geçer 1696'da,
Darphane'ye girer ve 1700'de buranın müdürü olur; bu görev, ona
İngiltere'de basılan madeni paraların sorumluluğunu yüklemiştir (madeni
para basımını daha da iyileştirmeye çalışacak ve sahte paraları ayırt
edecektir). 1703'te, Royal Society'nin başkanlığına seçilir; burada,
kılcallık olayı ve elektrik üzerine yapılan çalışmaları yönetecektir Bu
iki görevi de ölümüne kadar (1727) sürdürecektir.
KAYNAK
"Metin kısaltılarak alıntılanmıştır."
Axis 2000
|
