|
Gnostikler
Kimdir?
Hıristiyanlıkta bir düşünsel akımdır. Gnostisizme başka bir isimle,
"bilinircilik" de denmektedir. Bu isim, Yunanca "gnostikos" (bilgiye
sahip insan) sözcüğünden türetilmiştir.
Gnostisizm; tanrısal, mutlak bilgiye bir anlık aydınlanmayla, sezgiyle
ulaşılabileceğini ileri süren bir dinsel akımdır. Bu akım ilk çağ Yunan
felsefesi ile Hıristiyan dininin görüşlerini kaynaştırmaya çalışan,
felsefeciler tarafından milattan sonra I. ve II. yüzyıllarda
oluşturulmuştur. Bu akımın savunucuları, dinlerin mutlak bilgiyi
sağlamada yetersiz oldukları görüşündedirler. Bu nedenle de
Hıristiyanlar tarafından sapık bir tarikat olarak görülürler; çünkü
onlar için salt bilgi, dinsel bilgilerin çok üstünde bulunan kurgusal
bilgilerdir. İsa'nın Tanrı'nın oğlu olduğu, doğduğu ve büyüdüğü, çarmıha
gerildiği ve bunun gibi Hıristiyan inaklarını (dogmalarını) yadsırlar.
Onlar için İsa düpedüz insandır.
Gnostisizmi savunan felsefeciler gerçekte de dar bir tarikat yaşamı
sürdürürler ve çileciliği savunurlar. Temel inanç esasları ve ibadet
şekillerinde gnostizmin hakim olduğu dinlerde bulunmaktadır. Bunlar;
Sabiilik, Manihezim ve Hermetisizm'dir.
Gnostismin başlangıcı konusunda bir çok görüş ileri sürülür. Başta
çeşitli kilise babaları olmak üzere, bir çok Hıristiyan yazar
gnostisizmi Hıristiyanlık içerisinden kaynaklanan bir heretic olarak
değerlendirmiş ve Simon Magus'u bütün sapkınların babası olarak
görmüşlerdir. Ancak gnostisizm Hıristiyanlık öncesi dönemlerden itibaren
var olan bir gelenek olması gerçeği görülerek, bu görüş bir çok bilim
adamı tarafından eleştirilmiştir. Gnostisizmin İran, Eski Yunan, Eski
Mısır, Babil ya da Yahudilik kaynaklı olabileceği çeşitli teoriler
bulunmaktadır. Gnostisizmin temel öğretileri arasında ışık ve karanlık
ya da iyilik ve kötülük arasındaki düalizm (ikicilik), maddi evrenin -ve
bedenin- kötülüğü, demiurg düşüncesi, ruhun ilahi evrene ait olup süfli
(bayağı, aşağılık) yeryüzünde beden içerisinde hapishane hayatı sürdüğü
kurtuluş için dünyevi olan her şeyden uzaklaşmak ve bunun neticesinde
gnosis'e ulaşmaktır.
|
