|
Friedrich Wilhelm
Nietzsche'nin Kronolojisi
1844 15 Ekim: Nietzsche, Leipzig'in güney batısında Saksonya'da bir
Prusya köyü olan Röcken'de Karl Ludwig Nietzsche adında papaz bir
babanın oğlu olarak dünyaya gelir.
1849 30 Temmuz: Babasının ölümü.
1858: Naumburg yakınlarında Almanya'nın önde gelen Protestan
yatılı okulu Schulpforta'ya kayıt yaptırır.
1864 Ekim: Teoloji ve filoloji öğrencisi olarak Bonn
üniversitesi'ne kayıt yaptırır.
1865 Ekim: Nietzsche, Bonn'daki filoloji hocası F.W.Ritschl'in
peşinden Leipzig'e gider ve eğitimine burada devam eder. Leipzig'de eski
kitaplar satılan bir dükkanda Schopenhauer'in bir kitabını bulur ve
arkadaşlarına bundan böyle bir "Schopenhauer'ci" olduğunu açıklar.
1868 8 Kasım: Nietzsche'nin Leipzig'de Richard Wagner'le ilk
buluşması.
1869 Şubat: Henüz doktorasını tamamlamamış olan Nietzsche,
Ritschl'in tavsiyesi üzerine Basel üniversitesi klasik filoloji bölümüne
genç yaşta öğretim görevlisi olarak atanır.
17 Mayıs: Nietzsche'nin Wagner ve Cosima'ya Tribschen'de ilk
ziyareti.
28 Mayıs: Basel Üniversitesi'nde "Homeros ve klasik filoloji"
üzerine bir açılış konuşması yapar.
1870 Ağustos: Nietzsche, Fransa-Almanya savaşı nedeniyle
üniversiteden izin alır ve gönüllü sıhhiye eri olarak cepheye gider. Ama
sağlığının bozulması nedeniyle iki ay sonra Basel'e geri döner.
1871 Ocak: Basel Üniversitesi felsefe kürsüsüne yaptığı başvuru
geri çevrilir. İsviçre Alp'lerinden kalbi kırık bir şekilde ayrılır ve
klasik filolog olarak mesleğinden giderek hoşnutsuz olmaya başlar,
felsefeye yönelir. Bu yıldan sonra Nietzsche bozuk sağlığıyla sürekli
bir mücadeleye girer.
1872 Ocak: İlk kitabı " Die Geburt der Tragödie aus dem Geiste
der Musik" (Müziğin Ruhundan Tragedya'nın Doğuşu) yayınlanır.
Şubat - Mart: Basel'de "eğitim kurumlarımızın geleceği" konulu
halka açık seminerler verir.
22 Mayıs: Nietzsche, Bayreuth Tiyatrosu'nun temel atma töreni
için Bayreuth'a giden Wagner'in 59. doğum gününde besteciye eşlik eder.
1876 Ağustos: I. Bayreuth festivali. Wagner'le dostluğu
gölgelenir.
Eylül: Paul Ree ile birlikte Bayreuth'tan ayrılır.
Ekim: Basel Üniversitesi sağlığının bozuk olduğu gerekçesiyle
Nietzsche'ye bir yıllık hastalık izni verir.
1878: "Menschliches, Allzumenschliches" (insanca, pek insanca)
ilk bölümü Voltaire'e adanmıştır.
3 Ocak: Wagner Nietzsche'ye yeni yayımlanan eseri Parsifal'in bir
kopyasını gönderir.
Mayıs: Nietzsche Wagner'e yazdığı son mektupla birlikte "insanca
pek insanca: Özgür ruhlar için bir kitap" adlı çalışmasının bir
kopyasını gönderir. Wagner'den tamamen kopar.
1879: İnsanca, pek insanca 'nın ikinci cilt birinci kısmı:
Assorted opinions and maxims. Nietzsche sağlığının bozukluğu öne
sürülerek Basel'deki kürsüsünden istifa etmeye zorlanır. Bundan sonraki
on yıl boyunca otel odalarında ve pansiyonlarda yaşayan yalnız bir
gezgin yaşamı sürecektir.
1880: İnsanca, pek insanca, ikinci cilt ikinci kısım: Gezgin ile
Gölgesi.
1881: Tan kızıllığı. Ahlakın önyargıları üstüne düşünceler. Sils
Maria'da ilk yazını geçirir.
1882: Şen bilim (neşeli bilgelik ya da La Gaia Scienza adlarıyla
da bilinir) 125. aforizmada bir deli, Tanrı'nın öldüğünü açıklar.
Mart: Paul Ree Roma'ya gitmek üzere Cenova'da Nietzsche'den
ayrılır. Ree Roma'da Lou Salome ile tanışır ve ona aşık olur.
Nisan: Nietzsche Roma'ya gider ve Lou Salome ile tanışır.
Nietzsche birkaç gün sonra, önce Ree aracılığı ile daha sonra şahsen
Salome'ye evlenme teklif eder. Teklifi geri çevrilse de kendisi, Ree ve
Salome arasındaki düşünsel "menage a trois" bağlılıktan hoşnuttur. Yıl
sonunda Nietzsche, Ree ve Salome'den kopar ve kendisini ikisinin
ihanetine uğramış hisseder.
1883: Böyle Buyurdu Zerdüşt : Herkes ve hiç kimse için bir kitap
adlı çalışmasının birinci ve ikinci kitaplarını yazar.
13 Şubat: Wagner'in ölümü, 1884, Nice'de Zerdüşt'ün üçüncü
kısmını yazar.
1885: Zerdüşt'ün dördüncü ve son bölümünü sınırlı sayıda ve kendi
başına yayımlatır.
1886: İyinin ve Kötünün Ötesinde. Geleceğin felsefesine prelüd.
1887: Yeraltından notlar'ın Fransızca baskısı tesadüfen eline
geçer ve böylece Dostoyevski'yi keşfeder.
10 Kasım: Ahlakın soykütüğü üstüne: Bir polemik.
1888 Mayıs - Ağustos: Wagner olayı; Dionysos Dithyrambosları'nı
bitirir (1891'de yayımlanır).
Eylül: Deccal (1894'de yayımlanır).
Ekim - Kasım: Ecce Homo'yu yazar (kitabın yayımlanması Elisabeth
Förster Nietzsche tarafından 1908'e dek ertelenir).
Aralık: Nietzsche Wagner'e karşı (1895'te yayımlanır).
1889: Putların alacakaranlığı (Özgün adı: Bir psikoloğun
atıllığı).
3 Ocak: Nietzsche, Torino'da Piazza Carlo'da sinir krizi geçirir
ve sahibi tarafından kırbaçlanan yaşlı bir atın boynuna sarılarak ağlar.
18 Ocak: Jena Üniversitesi'ndeki psikiyatri kliniğine kaldırılır.
Doktorlar "ileri yeti yitimi" teşhisi koyarlar. Klinikte "beni buraya
karım Cosima getirdi" dediği bile duyulmuştur. Cosima ölen Wagner'in
karısıdır.
1890: Nietzsche'nin annesi oğlunu alır ve bakmak üzere
Naumburg'taki evine getirir.
1897 20 Nisan: Annesinin ölümü. Kız kardeşi Nietzsche'yi alarak
beraberinde Naumburg'tan, 1894'de Nietzsche arşivini taşımış olduğu
Weimar'a götürür.
1900 - 25 Ağustos: Nietzsche Weimar'da ölür. Röcken'de babasının
mezarının yanına gömülür.
1901: 1880'lerde kaleme alınan Nachlass'tan beş yüz bölüm Güç
istemi adıyla yayımlanır. 1906'da kitabın ikinci baskısı bu sefer 1067
bölümlük bir çalışma olarak piyasaya çıkar.
|
