|
Friedrich Wilhelm
Nietzsche; Hıristiyanlık ve Deccal
Gerçekte iki Antik Yunan tanrısı olan Apollon ve Dionysos,
Nietzsche'de anlamca yüceleştirilir ve oluşun merkezine koyulur. Sanatın
bire bir oluşumu, bu iki kavrama bağlıdır.
Apollon: Nietzsche'de anlamını "biçim"le bulur.
Dionysos: Nietzsche'de anlamını "uyum"la bulur.
Nietzsche'ye göre, Eski Yunanlılar, bu iki sanat tanrısıyla, yani
sırasıyla Heykel ve Müzik tanrılarıyla, sanatsal üretimin derin
gizlerini keşfetmişlerdir. Apollon düş deneyimini ifade eder. O ışık
saçan Tanrıdır, Dionysos ise esrime deneyimidir. Hayatın iki kanadı
olan Apollon ve Dionysos, insanın yaratıcı gücünü ortak olarak
biçimlendiren ve yön veren iki tanrıdır. Nietzsche'de bu tanrısal
değişim ve dönüşüm, aslında hayatın sanatsallığına bir işaret, bir göz
kırpmadır.
Dionysos müzik ve şarabın tanrısıdır. Yaratma eylemi, Dionysos ve
Apollon'un odak noktasının yakalanması, Nietzshe'ye göre "dans etmek"tir.
Dionysos, varlığın özünü sezgiyle kavramaya, Apollon ise sezgiyle
kavranan özün dışa, yani görünen dünyaya etki ettirmeye yarar.
Nietzsche'ye göre sanat, bu iki "kavramsal" tanrının etkisiyle
şekillenir.
Nietzsche'ye göre estetiğin temeli, bu iki kavramı anlamakla mümkündür.
Bu konuda şöyle der:
“Mantıksal bir çıkarsamayla, ama sezginin anında oluşan
keskinliğiyle, sanatın sürekli gelişiminin Apolloncu ve Dionysoscu bir
ikiliğe bağlı olduğunu anladığımızda estetik bilimi için çok şey yapmış
oluruz: Yaradılışın, bazen araya giren uzlaşmalara rağmen sürekli
çatışan cinsiyet ikiliğine bağlı olması gibi...”
Nietzsche yorumlarına şöyle devam eder:
“Özet olarak, diyalektik, "ayak takımının bir intikam alma yöntemi",
"çaresiz insanların seçtiği bir Yahudi yöntemi", "insanın gücünü
kendince teşhir edip gösteriş yapması" ve bu yolla karşı tarafın
iddasını kurnazca ve hileyle yere vurma isteğidir.”
Nietzsche, Sokrates'ten önceki Yunan felsefesine saygı duyar. Lakin ona
göre Sokrates'ten sonraki çağ, Sokrates'in izlerini taşıdığı için onun
gözünde neredeyse tamamen yozlaşmıştır. Sokrates'in yöntemi de bir tür
diyalektik olarak tanımlanabileceği için, diyalektik kavramı Nietzsche
tarafından topyekün reddedilir.
İnsandaki yaratıcı güç şöyle dursun, Nietzsche'ye göre doğa yaratısı
insan bile, doğanın bu iki kavramındaki odak tarafından yaratılmıştır.
Kısacası ona göre Apollon ve Dionysos, doğanın elleridir. Doğa bu
kavramlarla yaratır ve yıkar.
“En tuhaf ve zor sorunlarında bile yaşama "Evet" diyebilmek, en
yüksek tiplerin kurban edilmesinde bile, kendi tükenmezliğinden sevinç
duyan yaşam istemi -Dionysosça dediğim şey işte bu.”
|
