Edward Lee Thorndike'ın Öğrenme Kuramı

Çağdaş eğitim psikolojisinin temel konuları olan ölçme, öğrenme ve bireysel farklılıklar, Thorndike'ın üzerinde yoğun olarak çalıştığı konulardı.



Thorndike, zihinsel bir süreç olarak öğrenmenin incelenmesine çok önem vermiştir. Hayvanlar üzerinde yaptığı deneylere dayanarak geliştirdiği öğrenme kuramına göre zihin, bir uyarıya tepki verilmesini sağlayan sinir ve beyin hücrelerinin etkinlikleriyle kimyasal elektriksel işlevlerin bütünlüğünü ifade eden bir terimdir. Duygu, istek, bilgi denilenlerin tümü belli uyaranlarla belli tepkilerin biçimlendiği bir bağlantılılık durumudur. Öğrenme ancak ve ancak tepki çevre üzerinde herhangi bir etki yaratabiliyorsa söz konusu olur. Eğer tepkinin yarattığı etki hoşnut ediciyse öğrenme gerçekleşir, tersi durumda ise öğrenme süreci zayıflar. Bu, öğrenmenin bir uyarı durumuyla tepki arasındaki bağlantının güçlenmesinden oluştuğu anlamına gelir. Bu nedenle basit öğrenme ile yüksek zihinsel süreçler arasında niteliksel değil ancak niceliksel bir ayrım vardır. Öte yandan her öğrenme yeni bir tepki bağlantısının oluşması anlamına gelir; belirli bir işin ya da becerinin öğrenilmesi, benzer bir başka becerinin öğrenilmesini belirgin bir biçimde kolaylaştırmaz. Thorndike'ın bu görüşünün, ABD okul sisteminin yararlılık ön plana alınarak pratik amaçlara göre yeniden örgütlenmesinde önemli bir etkisi olmuştur.

Bireysel zihinsel farklılıklar üzerinde de çalışan ve çeşitli ölçüm testlerinin geliştirilip kullanılmasına katkıda bulunan Thorndike, insanda zihinsel yetiler arasında kalıtımsal olanları birincil olarak görmüştür.

Irkın ıslahı çalışmalarının bireyin ve toplumun geliştirilmesine yardımcı olabileceğini düşünmüş, çevreyi öne çıkaran açıklamaları küçümseyerek sıradan Amerikan insanının “iyi insan her yerde, her koşulda iyidir” anlayışını pekiştirmiştir. Kuramlarının tartışılır olmasına karşın, görüşlerinin eğitim kuramlarını somut biçimde etkilemesi ve yaygın olarak uygulama alanına aktarılmasıyla, Thorndike yüzyılın en önemli eğitim psikologları arasına girmiştir.

Hazırlayan: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Ömer YILDIRIM'ın Kişisel Ders Notları. Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf "Felsefeye Giriş" ve 2., 3., 4. Sınıf "Felsefe Tarihi" Dersleri Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Açık Öğretim Felsefe Ders Kitabı