Robert Oppenheimer Kimdir?

Tam adı Julius Robert Oppenheimer olan ve 22 Nisan 1904 ila 18 Şubat 1967 tarihleri arasında yaşamış Amerikalı fizikçidir.



İkinci Dünya Savaşı sırasında nükleer silah üretmek için başlatılan Manhattan Projesinin bilimsel başkanı konumunda görev almıştır. Atom bombasının ilk mimarı olarak da tanınmaktadır.

Dindar olmayan Yahudi bir ailenin ilk çocuğuydu. Babası Julius S. Oppenheimer Almanya’dan ABD’ye göç etmiş varlıklı bir tekstil ithalatçısı, annesi Ella Friedman ise ressamdı. Kendisinden sekiz yaş küçük erkek kardeşi Frank da fizikçi olmuştur.



Harvard Üniversitesindeki kimya öğrenimini üç yılda tamamladı. Aynı zamanda fizik bölümünden de dersler almıştı. Bu arada sanat, edebiyat ve çeşitli dillerle de ilgileniyordu. O dönemde fizik eğitimi Avrupa’da ABD’den daha iyi olduğu için Harvard Üniversitesinden mezun olduktan sonra İngiltere’ye gitti. Burada yaptığı laboratuvar çalışmalarında, laboratuvar ortamının kendisine göre olmadığını gördü ve eğitimine teorik fizik konusunda devam etmeye karar verdi. 1926 yılında Max Born ile beraber çalışmak üzere Göttingen Üniversitesine gitti. Burada arkadaşlık kurduğu Werner Heisenberg, Pascual Jordan, Wolfgang Pauli, Paul Dirac, Enrico Fermi ve Edward Teller gibi öğrenciler de daha sonra kendisi gibi ünlü fizikçiler oldular. 1927 yılında, sadece 22 yaşındayken doktora derecesini aldı. Göttingen’de özellikle kuantum teorisi ile ilgili birçok makale yayınladı. Eylül 1927’de teorik fizik uzmanı olarak Harvard Üniversitesine döndü. 1928’de Kaliforniya Üniversitesinde fizik dersleri vermeye başladı.

1930’larda komünist görüşlerden etkilendi. 1937 yılında ölen babasından kalan 300.000 dolarlık mirasla sol görüşlü çeşitli gruplara maddi destek verdi. Komünist partinin birçok üyesiyle düzenli temas halinde olmasına rağmen partiye katılmadı. Kasım 1940’ta Katherine ("Kitty") Puening Harrison ile evlendi. 1941 ve 1944’te iki çocuğu oldu.

Oppenheimer daha sonraları Atomik Enerji Komisyonu’nun Tavsiye Komitesi başkanlığına atanır. Artık tamamen nükleer patlamaların neden olduğu radyoaktivitenin tehlikeleri üzerine yoğunlaşmıştır ve 1949 yılında tartışmalı bir şekilde hidrojen bombasının geliştirilmesine karşı çıkar. Oppenheimer bu silahın kullanımının bir soykırım olacağını ve yüz milyonlarca insanın katledilmesi için hiçbir akla uygun nedenin bulunamayacağını belirtir.



Hidrojen bombasına karşı çıkmasından sonra Oppenheimer, bu silahın komünizmin yayılmasına karşı çok önemli olacağını düşünen ve hidrojen bombasının keşfedicisi olan Edward Teller ile karşı karşıya gelir. Enrico Fermi ve diğer bazı önemli fizikçilerle birlikte hidrojen bombasının geliştirilmesine karşı politikacılara lobi faaliyetleri yürütürler. Ancak 1930 ve 1940 yılları arasında komünistler ile yakın ilişkileri olmasından dolayı, 1953 yılında Makkartisizm (kanıt olmadan vatandaşı komünist ya da hain olmakla suçlayan uygulama, Sen. Joseph McCarthy’den dolayı ismi verilmiştir) kurbanı olur ve her ne kadar suçsuz bulunmuş olsa da askeri sırların kendisinden saklanmasına karar verilir. Böylece Atomik Enerji Komisyonu’ndan uzaklaştırılır. Bu karar büyük karşı çıkışlara neden olmuş ve Manhattan Projesinde görev yapan 493 bilim adamı protestoya imza atmışsa da Edward Teller’ın hidrojen bombası denemelerinin yolu açılmış olur.

1959 yılında Colorado Üniversitesi tarafından kendisine fizik öğretmenliği teklif edilmiş ve kabul etmiştir. Daha sonraları San Francisco’da bulunan Explatorium Bilim Müzesi’ni dizayn etmiştir. 1963 yılında Lydon B. Johnson tarafından kendisine Enrico Fermi Ödülü verildiği yılda solculuk suçu affedilmiştir. 1967 yılının Şubat ayında gırtlak kanserinden yaşamını yitirmiştir.

Ayrıca lütfen bakınız:

- Oppenheimer ve atom bombasının tarihçesi

Hazırlayan: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Ömer YILDIRIM’ın Kişisel Ders Notları. Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf “Felsefeye Giriş” ve 2., 3., 4. Sınıf “Felsefe Tarihi” Dersleri Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Açık Öğretim Felsefe Ders Kitabı