Henry Odera Oruka Kimdir?

1 Haziran 1944 - 9 Aralık 1995 yılları arasında yaşamış Kenyalı filozoftur.



Kenya'nın Nyanza bölgesinde 1 Haziran 1944'te doğmuştur. Kenya'daki ileri seviyedeki çalışmalarının ardından İsveç'te Uppsala Üniversitesi'ne gitmiştir. Orada Matematik-Doğa Bilimleri Fakültesi'nde Meteoroloji, Coğrafya ve Jeodezi okumuştur. Daha sonra felsefeyle ilgilenmeye başlamış ve felsefe eğitimi almıştır. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Wayne State Üniversitesi'nde yüksek lisansını tamamladıktan sonra doktorasını vermiş ve felsefe doktoru olmuştur.

1969'da Nairobi Üniversitesi'nde açılan ve öğrencilerinin çoğu rahip ve ilahıyatçı olan Felsefe ve Din Bilimleri Bölümü'nün başına geçmiştir. Bu okul daha sonra Odera'nın önderliğinde felsefe ve din alanlarını birbirinden ayırmış ve felsefeyi ayrı bir bölüm olarak özerk biçimde açmıştır. Odera da bu bölümün başkanı olarak üniversitede çalışmaya devam etmiştir. Felsefe alanındaki çalışmalarını, sosyo-ekonomik yoksunluk ve kültürel ırk mitolojisi alanlarında sürdürmüştür.



IIenry Odera Oruka, metafizikle, yani felsefe hakkında felsefe yapmakla ilgilenmiştir. "Arif Felsefesi" (1994) adlı kitabında Sahra-altı Afrika'nın felsefede neden görmezlikten gelindiğini irdelemiş ve bunun esas olarak sözlü bir gelenek olmasından kaynaklandığı, çünkü filozofların genelde yazılı metinlerle çalışmaya meyilli oldukları sonucuna varmıştır. Bazıları felsefenin ister istemez yazılı kayıtlara bağlı olması gerektiğini savunurlar, ama Oruka bu görüşe atılmaz.

Afrika'nın sözel geleneklerindeki felsefeyi araştırmak için Oruka "felsefi feraset" adını verdiği bir yaklaşım sunar. Bunun için antropolojinin etnografik yaklaşımından yararlanır, yani insanları günlük ortamlarında gözlemleyerek düşünceleriyle eylemlerini bu bağlamda kaydeder. Köylere gider ve yerel halk tarafından bilge kabul edilen kişilerle konuşur. Amacı bu kişilerin bakış açılarını destekleyen sistemli görüşleri olup olmadığını bulmaktır. Tanrı veya özgürlük gibi geleneksel felsefi başlıklarda fikirlerini eleştirel biçimde inceleyen ve bunlara rasyonel zeminler bulabilen Oruka'ya göre felsefî ârifler olarak kabul edilmelidirler. Bu sistemli görüşler de daha geniş felsefi kaygılar ve sorular ışığında araştırılmayı hak etmektedirler.

Hazırlayan: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Ömer YILDIRIM'ın Kişisel Ders Notları. Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf "Felsefeye Giriş" ve 2., 3., 4. Sınıf "Felsefe Tarihi" Dersleri Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Açık Öğretim Felsefe Ders Kitabı