|
Fhavorinus (Favor) Kimdir?
Yunan filozofudur.
Gol bölgesindeki Arles'de doğmuştur. Latince adı, Favorinus
Arelatensis'tir. Yaklaşık olarak M.S. 80-90 yılları arasında doğmuş ve
150'de ölmüştür. M.S. II. yüzyıl başlangıçların da kendisini
göstermiştir. Evvela Dion Chrysostome'un ve ihtimal Epiktet'in öğrencisi
olarak çalışmaya başlamış, Aristo'yu savunmuş, sonra stoacılara karşı
gelmiş ve Epiktet aleyhine bir eser yazmıştır. İskenderiye Okulunun o
dönemlerde anladığı biçimde bir Eflatunculuğa bağlanmıştır.
Fakat, onun zekası bu seçmeci sisteme de bağlı kalamamış. Karnead ve
Aenesidemos'un sistemlerini tanıdıktan sonra, bunları Eflatun
doktrininin en doğru bir yorumlaması saymış ve uzun süre bu doktrine
bağlanmıştır. Yazmış olduğu bir eserde, kökü Pyrrhon'dan gelen şüphenin
on dürtüsünü (motifs) açıklamıştır. Felsefe tarihinde bir şüpheci olarak
tanınan Favorinus, İmparator Adrien ve sofu Antom zamanında Roma ve
Atina'da büyük bir başarıyla hitabet okutmuştur (120-150 yılları
arasında).
Kendisi hakkında çok kez hayranlıkla dolu yazılar vermiş olan Auİu-Gelle,
onu, konuşkan, sofistler biçiminde uzun söylevler vermeye yetenekli, her
konu üzerinde başarıyla söz eden bir filozof sayar. Bunun için
derslerine her taraftan pek çok dinleyici gelirdi. Kendisini İmparator
Adrien'e pek sevdirmiş ve onunla, felsefe sorunları üzerinde tartışmalar
yapmıştır.
Otuz lejyona kumanda eden bir adamın yanılmayacağını iddia ederek, daima
imparatorun fikirlerini kabul etmek suretiyle bu sevgiyi devam
ettirmiştir. Bu suretle Roma'da açtığı felsefe okulunda Yeni Akademinin
hafiflettiği şüphecilik sistemini başarıyla okuttu. Atina'da Roma'daki
kadar başarı göster Burada, D6monax ve H Atticus'le arkadaş olmuştur.
Plütark da arkadaşlarındandı. Favorinus, ya hadım, yada hünsaydı; Lucien,
D monax adlı eserinde, onun bu haliyle alay eder. Bu eserde, onun beden
yapısıyla sesi, gülünç bir surette tasvir edilmiştir.
Favorinus, Anlaşılabilen Tasarımlar adında bir eser yazarak, stoacılara
karşı, güneşin bile algılanamayacağını (idrak), Yeni Akademiciler
tarzında düşünür. Plütark ve Akademik Okul başlıklı diğer bir eseri daha
vardır. Astrolojinin aleyhinde Karnead'ı anımsatan kanıtlar ileri
sürmüş, stoacıların kaderciliğine hücum etmiş, hiç bir şeyi onaylamayan
söylevler ileri sürmüş, kullandığı diyalektik, tarzı ve rasgele
söylevler verme tutkusu, onu Yeni Akademi'ye mensup olan bir filozof
olarak tanıtmıştır. Kendisinin özel bir doktrini yoktur. İhtimal,
felsefe tarihi olarak yazılmış olan Türlü Şeyler Tarihi ve hatıralar
Homeros'un felsefesine dair de bazı eserler yazmıştır. Fakat bunların
hiç biri zamanımıza kadar gelememiştir.
|
