Mantıkçı Atomculuk Nedir?

İngiliz mantıkçısı Bertrand Russell'ın kendi sistemine verdiği ad. Whitehead ve Wittgenstein'ın mantık anlayışları da bu adla anılır. Her üçü de tek bir ideal dil olduğunu, bu dilin mantıksal gramerinin gerçeğin de yapısını yansıttığını ileri sürmüşlerdir. Bu gramer ve onun belirlediği dil bütün paradoksları ortadan kaldıracaktır. Bu anlayışa göre dil, çeşitli tuzaklar kurarak insan düşüncesini yanıltmaktadır. İdeal dil bu tuzaklardan arınmış bir mantık dilidir. Russell atom deyimiyle bu ideal gramerli dilin meydana getireceği mantıksal kuruluşlar'ı dile getirir.



Bu kuruluşlar, mevcut tuzakçı kavramların yerine açıkça kavranabilir mantıksal kavramlar koyacaklardır. Bir yapıtında "örneğin, kimi insanlar, ölen karılarının kız kardeşleriyle evlenirler, tümcesini yıllarca sürecek bir öğrenim sonunda anlaşılabilecek bir biçimde de yazabilirim" der. Oysa ideal dilde böyle bir anlatım gerçekleştirilemez.

Russell, Our Know!edge of the External World (1914) ve Wittgenstein, Philosophy of Logical Atomism (1918) adlı yapıtlarında bilgiyi atomsal önermeler'e indirgerler. Bütünü saltıklaştıran mutlak düşünceci F. Bradley'e bir teki olarak tekili mutlaklaştıran mantıkçı atomcular için M. Rosenthal ve P. Yudin ünlü sözlüklerinde şöyle diyorlar: "Kuramın kofluğunu, sonunda, savunucuları da kabul etmişlerdir".



Derleyen: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf "Felsefeye Giriş" ve 3. Sınıf "Çağdaş Felsefe Tarihi" Dersi Ders Notları (Ömer YILDIRIM); "Felsefe Sözlüğü" Orhan Hançerlioğlu